Mexico heeft helaas een wisselende reputatie als het om veiligheid gaat, wat veel reizigers in de voorbereidingsfase afschrikt. De realiteit op de grond is echter een stuk genuanceerder dan de internationale krantenkoppen vaak doen vermoeden. Geweld is in Mexico sterk regionaal bepaald en richt zich zelden op toeristen. Zolang je je bewust bent van je omgeving, weet welke gebieden je moet vermijden en je gezonde verstand gebruikt, is backpacken door dit enorme land over het algemeen goed en veilig te doen.
Algemene veiligheid
De meeste backpackers reizen weken of zelfs maanden door Mexico zonder ook maar één onveilige situatie mee te maken. Het toerisme is een cruciale inkomstenbron voor het land, waardoor de overheid veel moeite doet om de bekende toeristische routes veilig te houden. Het geweld waar Mexico om bekendstaat, speelt zich voornamelijk af tussen rivaliserende drugskartels en de overheid. Als reiziger sta je daar in principe volledig buiten, mits je je niet inlaat met illegale activiteiten of drugs koopt. Waar je als toerist wel reëel risico op loopt, is de kleine criminaliteit zoals zakkenrollen en tasjesdiefstal. Dit komt vooral voor in grote steden, op drukke markten en in het openbaar vervoer. Met een alerte houding en door niet te koop te lopen met dure spullen, verklein je dit risico aanzienlijk.
Veiligheid per regio
Omdat Mexico qua oppervlakte gigantisch is, verschilt de veiligheidssituatie drastisch per staat en soms zelfs per stad. De klassieke backpackersroute is relatief veilig, maar er zijn gebieden waar je simpelweg niets te zoeken hebt.
Veilige backpackersregio's
De staten Yucatán, Quintana Roo en Campeche op het gelijknamige schiereiland behoren tot de veiligste gebieden van het land. Ook Oaxaca, Chiapas, Puebla en Baja California Sur zijn erg populair en veilig om op eigen houtje te bereizen. In de hoofdstad Mexico-Stad hangt de veiligheid sterk af van de wijk; buurten als Roma, Condesa, Coyoacán en Polanco zijn uitstekend beveiligd en erg relaxt, terwijl je andere delen van de stad beter kunt vermijden.
Regio's met verhoogd risico
Bepaalde staten in het noorden en westen van Mexico kampen met ernstig kartelgeweld. Staten zoals Sinaloa, Tamaulipas, Michoacán, Zacatecas en Guerrero (met uitzondering van enkele toeristische enclaves) worden vaak afgeraden voor niet-noodzakelijke reizen. Ook de grenssteden met de Verenigde Staten, zoals Tijuana, Ciudad Juárez en Nuevo Laredo, zijn berucht om hun hoge criminaliteitscijfers en instabiele veiligheidssituatie.
Reisadviezen voor Mexico kunnen snel veranderen door oplaaiende lokale conflicten. Controleer voor vertrek en tijdens je reis altijd het actuele reisadvies van het Ministerie van Buitenlandse Zaken om te zien welke specifieke staten of wegen momenteel als onveilig worden gemarkeerd.
Criminaliteit & diefstal
Zakkenrollen is de meest voorkomende vorm van criminaliteit waar reizigers in Mexico mee te maken krijgen. Dit gebeurt razendsnel in de overvolle metro van Mexico-Stad, op drukke busstations en tijdens lokale marktdagen. Draag je waardevolle spullen daarom dicht op je lichaam en stop nooit een telefoon of portemonnee in je achterzak. Gewapende overvallen komen voor, al is de kans klein als je in de toeristische gebieden blijft en 's nachts niet door verlaten straten dwaalt. Mocht je toch overvallen worden, bied dan nooit weerstand. Geef je spullen direct af; spullen zijn vervangbaar, je veiligheid niet. Het is een goed idee om een 'dummy portemonnee' bij je te dragen met wat klein geld en verlopen pasjes, zodat je iets te overhandigen hebt.
Oplichting & toeristenzones
In de drukste badplaatsen, zoals Cancún, Playa del Carmen en Tulum, is de kans op oplichting groter dan in de rest van het land. Skimming bij pinautomaten is een bekend probleem. Pin daarom uitsluitend bij automaten die binnen in een bankfiliaal staan en niet op straat of in kleine supermarkten. Een andere bekende valkuil is oplichting door taxichauffeurs die de meter niet aanzetten of beweren dat deze kapot is. Spreek altijd vooraf een prijs af of gebruik apps zoals Uber of DiDi, waarbij de prijs en route vastliggen. Corrupte politieagenten proberen soms toeristen, met name in huurauto's, een boete op te leggen voor verzonnen verkeersovertredingen. Ze azen dan op een smeergeld (een 'mordida'). Blijf altijd beleefd, vraag om een officieel uitgeschreven boete die je op het bureau kunt betalen, en vaak druipen ze dan vanzelf af.
Veiligheid voor vrouwen & solo reizigers
Mexico is een populaire bestemming voor solo reizende vrouwen en over het algemeen goed te doen, mits je je aanpast aan de lokale cultuur. Het land kent een sterke machocultuur, wat zich op straat vaak vertaalt in nafluiten of opmerkingen (catcalling). Dit is vervelend, maar zelden fysiek bedreigend. De beste reactie is negeren en doelbewust doorlopen. Qua kleding is Mexico conservatiever dan veel reizigers denken. Op het strand is alles geaccepteerd, maar in steden en dorpen in het binnenland dragen lokale vrouwen zelden korte broekjes of blote topjes. Door je iets bedekter te kleden, val je minder op en dwing je meer respect af. In de metro en de Metrobús van Mexico-Stad zijn de voorste coupés exclusief gereserveerd voor vrouwen en kinderen onder de twaalf jaar. Maak hier zeker gebruik van, vooral tijdens de hectische spitsuren, om ongewenste aanrakingen in de menigte te voorkomen.
Nachtelijk reizen
Reizen in het donker vereist in Mexico extra aandacht. Het wordt sterk afgeraden om 's nachts zelf auto te rijden. Wegen zijn buiten de steden vaak slecht verlicht, er kunnen onverwachte gaten in het wegdek zitten (baches) of onzichtbare verkeersdrempels (topes). Bovendien is de kans op overvallen of nep-wegblokkades in de nachtelijke uren aanzienlijk groter. Wil je 's nachts lange afstanden afleggen, doe dit dan uitsluitend met de grote, gerenommeerde busmaatschappijen. Binnen steden is het advies simpel: ga na zonsondergang niet meer ver lopen, ook niet als het maar een paar blokken naar je hostel is. Bestel een Uber of laat een restaurant een officiële radiotaxi voor je bellen.
Reis je met de nachtbus? Kies altijd voor eersteklas bussen (zoals ADO of ETN) die gebruikmaken van tolwegen (cuotas). Deze wegen worden beter onderhouden en gepatrouilleerd, waardoor ze aanzienlijk veiliger zijn dan lokale bussen die de gratis en afgelegen wegen (libres) nemen.
Verkeer & vervoer
Het Mexicaanse verkeer is chaotisch, luidruchtig en kent compleet andere ongeschreven regels dan we in de Benelux gewend zijn. Als voetganger heb je zelden voorrang, zelfs niet op een zebrapad. Wacht altijd tot auto's echt stilstaan voordat je oversteekt. Maak je gebruik van lokale busjes (colectivos), wees er dan op voorbereid dat de chauffeurs vaak een erg agressieve rijstijl hebben omdat ze per rit betaald worden. Ga zo ver mogelijk naar achteren zitten voor je eigen gemoedsrust. Huur je een auto of scooter, rijd dan defensief en houd er rekening mee dat richtingaanwijzers vaak worden gebruikt om aan te geven dat je mag inhalen, in plaats van dat de auto zelf gaat afslaan.
Politieke spanningen, protesten & grensgebieden
Demonstraties en wegblokkades (bloqueos) zijn in Mexico een veelgebruikt middel van de lokale bevolking om aandacht te vragen voor hun problemen, zoals landrechten of een gebrek aan overheidssteun. Dit komt regelmatig voor in de zuidelijke staten Chiapas en Oaxaca. Soms spannen locals een touw over de weg en vragen ze om een kleine tol om je door te laten. In de meeste gevallen is dit vreedzaam en is het betalen van een paar pesos voldoende om je weg te vervolgen. Stuit je op een groot, grimmig protest, probeer er dan niet doorheen te breken of te onderhandelen. Keer om en zoek een andere route, of wacht op veilige afstand af tot de blokkade wordt opgeheven. Maak uit respect en voor je eigen veiligheid nooit foto's van demonstranten of wegblokkades.
Natuurrisico’s
Mexico is geografisch erg actief en divers, wat verschillende natuurrisico's met zich meebrengt. Het land ligt op een breuklijn, waardoor aardbevingen regelmatig voorkomen, met name in en rond Mexico-Stad, Oaxaca en Chiapas. In de hoofdstad hangen overal luidsprekers die een luid alarm (de alerta sísmica) afspelen zodra er een beving wordt gedetecteerd. Hoor je dit, verlaat dan direct het gebouw waar je bent en zoek een open plek op straat. Daarnaast heeft Mexico jaarlijks te maken met een orkaanseizoen dat loopt van juni tot en met november. Zowel de Caribische kust (Yucatán-schiereiland) als de Pacifische kust kunnen zwaar getroffen worden. Houd in deze maanden het lokale weerbericht en waarschuwingen van het National Hurricane Center in de gaten. Aan de Pacifische kust, bij populaire surfspots zoals Puerto Escondido en Zipolite, is de zee extreem wild en zijn er verraderlijke muistromingen. Zwem alleen waar het expliciet veilig is en negeer rode vlaggen op het strand nooit.
Hulpdiensten & noodgevallen
Het landelijke alarmnummer voor politie, brandweer en ambulance is 911. In de bekende toeristische gebieden is er een speciale Policía Turística aanwezig. Deze agenten spreken vaak een beetje Engels en zijn specifiek getraind om reizigers te helpen bij diefstal of oplichting. Maak je een roadtrip en krijg je autopech op een tolweg? Dan kun je bellen naar 078. Je krijgt dan de Ángeles Verdes (Groene Engelen) aan de lijn. Dit is een door de overheid gefinancierde pechhulpdienst die gratis assistentie verleent aan gestrande automobilisten op de grote snelwegen. Sla voor vertrek ook altijd het nummer van de Nederlandse of Belgische ambassade in Mexico-Stad op in je telefoon, voor het geval je je paspoort kwijtraakt of in ernstige problemen komt.