Reisvaccinaties

Een paar weken Thailand, drie maanden door Zuid-Amerika of een wereldreis waarbij je onderweg wel ziet waar je uitkomt: welke vaccinaties je nodig hebt, verschilt behoorlijk per reis.

Niet alleen het land telt mee. Ook hoe lang je weggaat, waar je verblijft en wat je onderweg wilt doen speelt een rol. Wie vooral in grote steden blijft, krijgt mogelijk een ander advies dan iemand die regelmatig buiten de gebaande paden reist, lange jungletochten maakt of veel tijd in afgelegen gebieden doorbrengt.

Daar komt nog iets bij: sommige vaccinaties zijn vooral bedoeld om jezelf te beschermen, terwijl je van andere vaccinaties onder bepaalde omstandigheden ook daadwerkelijk een bewijs moet kunnen laten zien aan de grens.

Deze pagina bevat algemene informatie over reisgezondheid en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Welke vaccinaties of medicijnen voor jou nodig zijn, hangt onder andere af van je bestemming, reisduur, gezondheid, eerdere vaccinaties en reisactiviteiten. Vraag daarom persoonlijk advies bij een erkend reizigersadvies- en vaccinatiebureau. Adviezen en toelatingseisen kunnen veranderen.

Redactioneel nagekeken: 2 oktober 2026. De bronnen staan bij de betreffende uitleg en tabelrijen. Voor je persoonlijke voorbereiding kun je beginnen bij LCR-landeninformatie en GGD Reisvaccinaties. De productinformatie en richtlijnen van RIVM, EMA en WHO helpen het advies te onderbouwen, maar vervangen geen vaccinatieconsult.

Wanneer moet je reisvaccinaties regelen?

Wacht hier liever niet mee tot de week voor vertrek.

Voor veel reizen is ongeveer zes weken voor vertrek een goed moment om een afspraak te maken bij een reizigersadvies- of vaccinatiebureau. Je hebt dan genoeg tijd om te bespreken wat voor jouw reis nodig is en, wanneer dat nodig is, een vaccinatieschema te starten.

Neem bij een lange reis, meerdere landen of een medische aandoening eerder contact op. De GGD adviseert voor reizen langer dan drie maanden liefst minstens vier maanden vóór vertrek op het spreekuur te komen. Voor sommige vaccinatieseries is extra tijd nodig: tussen de twee doses Qdenga tegen dengue zitten bijvoorbeeld drie maanden. Maak daarom een afspraak zodra je plannen concreet worden, ook als nog niet alle tickets vaststaan.

En als je last minute vertrekt?

Dan is het nog steeds zinvol om advies te vragen.

Ook kort voor vertrek kan een arts of gespecialiseerde reizigersverpleegkundige bekijken wat nog mogelijk en nuttig is. Sommige vaccinaties kunnen op korte termijn worden gegeven en voor bepaalde vaccins bestaan aangepaste schema’s.

Een eerste internationaal vaccinatiebewijs tegen gele koorts wordt pas tien dagen na vaccinatie geldig. Een correct afgegeven bewijs geldt vervolgens levenslang volgens de internationale gezondheidsregeling. Dat staat los van de vraag of voor jouw gezondheid of reis medisch een extra dosis wordt geadviseerd. De WHO beschrijft de levenslange certificaatgeldigheid; bespreek persoonlijke uitzonderingen met het vaccinatiecentrum.

Verplicht of aanbevolen: wat is het verschil?

Dit wordt nogal eens door elkaar gehaald.

Een vaccinatie kan medisch verstandig zijn zonder dat een land hem verplicht stelt. Andersom kunnen landen in bepaalde situaties om een officieel vaccinatiebewijs vragen, bijvoorbeeld omdat je kort daarvoor in een land bent geweest waar een bepaalde ziekte voorkomt.

Verplichte vaccinaties

De bekendste is de vaccinatie tegen gele koorts.

Een land kan een bewijs daarvan eisen wanneer je aankomt uit een gebied waar gele koorts voorkomt. Soms telt niet alleen een verblijf mee, maar ook een langere overstap.

Dat betekent dat twee reizigers met exact dezelfde eindbestemming toch met andere regels te maken kunnen krijgen. Iemand die rechtstreeks vanuit Nederland vliegt, kan bijvoorbeeld aan andere eisen moeten voldoen dan iemand die eerst een paar weken door Zuid-Amerika heeft gereisd.

Kijk bij een langere backpackreis daarom niet alleen naar je eindbestemming, maar naar je volledige route.

Aanbevolen vaccinaties

Aanbevolen vaccinaties zijn niet bedoeld om aan een grensregel te voldoen, maar om de kans op bepaalde infectieziekten te verkleinen.

Bewaar een kopie van je vaccinatiegegevens apart van het officiële bewijs. Een foto kan helpen om een vervangend bewijs aan te vragen, maar vervangt niet automatisch het document dat aan de grens vereist is. Neem het officiële vaccinatiebewijs mee en neem bij verlies contact op met het centrum dat je vaccinatie heeft geregistreerd. Ga niet uit van een uitzondering door een grensbeambte.

Of je zo’n vaccinatie nodig hebt, hangt af van veel meer dan alleen het land. Je reisduur, route, accommodatie en activiteiten kunnen allemaal meewegen.

Een maand rondreizen met lokale bussen en regelmatig buiten de grote steden slapen is nu eenmaal een ander soort reis dan een stedentrip van vijf dagen.

Dat een vaccinatie niet verplicht is, betekent dus niet automatisch dat hij voor jouw reis overbodig is.

Welke reisvaccinaties komen vaak voor?

Onderstaande tabel geeft een algemeen beeld. Zie hem niet als een persoonlijk vaccinatieschema. Je eerdere vaccinaties, leeftijd en gezondheid kunnen het advies veranderen.

Dit is geen complete lijst. Afhankelijk van je bestemming kunnen ook bijvoorbeeld hepatitis B, Japanse encefalitis, meningokokken of andere vaccinaties ter sprake komen.

De schema’s kunnen bovendien anders zijn bij kinderen, zwangeren, mensen met chronische aandoeningen of reizigers met een verminderde afweer.

DTP en hepatitis A

DTP staat voor difterie, tetanus en polio.

Veel Nederlandse reizigers hebben hier tijdens hun jeugd al vaccinaties tegen gekregen. Wanneer die basisvaccinatie compleet is, kan voor een reis een herhaalvaccinatie worden geadviseerd als de laatste prik lang geleden is.

Hepatitis A is een infectie van de lever die onder andere via besmet eten en drinkwater kan worden overgedragen. Vaccinatie wordt voor veel bestemmingen in Azië, Afrika en Midden- en Zuid-Amerika geadviseerd.

Voor backpackers is daarnaast gewone voedsel- en waterhygiëne belangrijk. Een vaccinatie is geen vrijbrief om overal zonder nadenken water uit de kraan te drinken of eten te nemen dat al uren in de zon ligt.

Rabiës: vaccineren betekent niet dat je na een beet klaar bent

Rabiës, oftewel hondsdolheid, is een van de onderwerpen waar backpackers veel vragen over hebben.

De ziekte kan via speeksel van besmette zoogdieren worden overgedragen. Dat hoeft niet alleen een hondenbeet te zijn. Ook katten, apen en vleermuizen kunnen een risico vormen, net als een krab of speeksel dat in een open wond terechtkomt.

Vooral apen verdienen wat dat betreft aandacht. Ze zien er op een tempelterrein misschien grappig uit, maar een foto of banaan is geen beet of krab waard.

Rabiës is zeer ernstig zodra de ziekte zich ontwikkelt. Daarom is snel handelen na een mogelijke blootstelling belangrijk.

Gebeten of gekrabd: wat nu?

Ook wanneer je vóór je reis volledig tegen rabiës bent gevaccineerd, moet je na een beet of krab medische hulp zoeken.

Was de wond zo snel mogelijk grondig met water en zeep, gedurende minimaal vijftien minuten, en ontsmet hem daarna als dat mogelijk is. Zoek direct medische beoordeling na een mogelijke blootstelling; wacht niet tot er klachten ontstaan of tot je thuis bent. Dit geldt ook als je vooraf tegen rabiës bent gevaccineerd. Laat een reisgenoot zo nodig de alarmcentrale van de verzekeraar bellen, maar stel behandeling niet uit terwijl je toestemming of vergoeding regelt. Lees ook het advies van GGD Reisvaccinaties over rabiës.

Vooraf vaccineren maakt de behandeling na een mogelijke besmetting meestal eenvoudiger, maar vervangt die behandeling niet.

Wie vooraf volledig is gevaccineerd, heeft na een relevante blootstelling doorgaans nog aanvullende vaccinaties nodig. Wanneer je niet vooraf bent gevaccineerd, kan een uitgebreidere behandeling nodig zijn, waaronder in sommige gevallen rabiës-immunoglobulinen.

Juist die immunoglobulinen zijn niet overal gemakkelijk verkrijgbaar. Dat kan bij een lange reis door afgelegen gebieden een reden zijn om preventieve vaccinatie met een reizigersarts te bespreken.

De belangrijkste regel blijft echter simpel: blijf tijdens je reis zo veel mogelijk van onbekende dieren af. Ook wanneer ze tam lijken.

Malaria, dengue en muggen

Niet elk gezondheidsrisico tijdens een backpackreis los je met een vaccinatie op.

Muggen kunnen verschillende infectieziekten overbrengen. Welke daarvan voorkomen, verschilt enorm per bestemming, regio en soms ook per seizoen.

Malaria

Er bestaan malariavaccins, maar de WHO beveelt deze aan voor vaccinatieprogramma’s bij kinderen in gebieden met malaria. Ze vormen geen standaard vervanging voor de voorbereiding van een backpackreis. Voor reizigers blijft het advies gericht op muggenbeten voorkomen en, wanneer voorgeschreven, antimalariamiddelen gebruiken.

Of jij malariatabletten nodig hebt, kun je niet alleen op basis van het land bepalen. Binnen één land kan het risico per provincie of gebied sterk verschillen.

Ook het middel zelf is niet voor iedereen hetzelfde. Leeftijd, gezondheid, zwangerschap en ander medicijngebruik kunnen allemaal meespelen.

Dat je tijdens een vorige reis prima ging op een bepaald middel, of dat een andere backpacker zweert bij een specifiek merk, is daarom geen goed alternatief voor persoonlijk advies.

En ook met malariatabletten blijft bescherming tegen muggen belangrijk.

Dengue

Dengue, ook bekend als knokkelkoorts, komt in veel tropische en subtropische gebieden voor.

Een belangrijk verschil met malaria is dat de muggen die dengue overbrengen juist veel overdag actief zijn. Alleen ’s avonds een klamboe gebruiken is dus niet genoeg.

Voor dengue is onder meer Qdenga beschikbaar. Het RIVM noemt een serie van twee doses met drie maanden ertussen. Of vaccinatie wordt geadviseerd, hangt onder meer af van eerdere dengue, reisduur, bestemming en tijd tot vertrek. De Nederlandse en Belgische aanbevelingen zijn niet op ieder punt hetzelfde; volg het advies van jouw reizigersvaccinatiecentrum.

Vertel over een eerdere dengue-infectie, zwangerschap, borstvoeding, een verminderde afweer en je medicijnen. Qdenga is een levend verzwakt vaccin en mag volgens de Europese productinformatie niet worden gebruikt tijdens zwangerschap of borstvoeding en bij bepaalde afweerstoornissen. Laat geschiktheid en planning beoordelen; ga een vaccinatieserie niet op eigen initiatief versnellen.

Ook wanneer je gevaccineerd bent, blijft voorkomen dat je wordt gestoken belangrijk.

Meerdere landen op één reis

Hier wordt het voor backpackers vaak iets ingewikkelder.

Bij een vakantie van twee weken weet je meestal precies waar je naartoe gaat. Tijdens een reis van drie of zes maanden ziet dat er anders uit. Je ontmoet andere reizigers, hoort over een mooie route en voor je het weet staat er ineens een extra land op de planning.

Vertel tijdens je vaccinatieconsult daarom niet alleen welke vluchten al geboekt zijn. Geef ook aan welke landen je serieus overweegt.

Let vooral op gele koorts

Bij gele koorts kan je vorige bestemming invloed hebben op de regels van je volgende bestemming.

Een land kan om een vaccinatiebewijs vragen omdat je uit een gelekoortsgebied aankomt, zelfs wanneer gele koorts in het land waar je naartoe reist zelf nauwelijks of niet voorkomt.

Daarom werken algemene regels als “van Zuid-Amerika naar Azië heb je altijd dit nodig” niet goed. De precieze eisen kunnen verschillen per land, route en soms zelfs per overstap.

Controleer dit opnieuw als je onderweg je plannen wijzigt.

Moet je dan voor ieder denkbaar risico vaccineren?

Nee.

Een flexibele reisroute betekent niet automatisch dat je vooraf ieder beschikbaar vaccin moet halen.

Vertel een reizigersadviseur liever hoe je normaal reist. Blijf je meestal in steden en aan de kust of trek je juist graag afgelegen gebieden in? Staat je route min of meer vast of koop je onderweg regelmatig een ticket naar een volgend land?

Met die informatie kan veel beter worden afgewogen welke bescherming voor jouw reis nuttig is.

Wat kosten reisvaccinaties?

Hier is helaas geen handig standaardbedrag op te plakken.

Je betaalt meestal niet alleen voor het vaccin zelf, maar ook voor het consult. Daar kunnen kosten voor vervolgafspraken, recepten en een vaccinatieboekje bij komen.

Daarnaast verschillen tarieven per GGD en andere vaccinatieaanbieder en kunnen prijzen van jaar tot jaar veranderen.

Bij een korte reis waarvoor je maar één of twee vaccinaties nodig hebt, kunnen de kosten beperkt blijven. Bij een lange reis met meerdere vaccinatieseries en bijvoorbeeld malariamedicatie loopt het bedrag al snel op tot enkele honderden euro’s.

Vergelijk daarom vooraf de tarieven en kijk daarbij naar het totaalplaatje. Een goedkope vaccinatie zegt weinig als het consult of iedere vervolgafspraak apart in rekening wordt gebracht.

Vergoedt je zorgverzekering reisvaccinaties?

Voor Nederlandse verzekerden vallen gewone reisvaccinaties niet onder de basisverzekering. Een aanvullende verzekering kan wel een vergoeding bieden, met eigen voorwaarden. Het Zorginstituut maakt onderscheid tussen reisvaccinaties en vaccinaties met een andere medische aanleiding. In België gelden andere vergoedingsregelingen; vraag die na bij je ziekenfonds.

Sommige aanvullende verzekeringen vergoeden wel een deel van reisadvies, vaccinaties of malariamedicatie. Hoeveel je terugkrijgt en bij welke aanbieder je terechtkunt, verschilt per verzekeraar en pakket.

Controleer dit het liefst vóórdat je een afspraak maakt. Sommige verzekeraars werken met specifieke vaccinatiebureaus of hanteren een maximaal bedrag per kalenderjaar.

Heb je een medische aandoening of behoor je tot een medische risicogroep, dan kunnen andere regels gelden. Dat staat los van de normale vergoeding voor een vakantie of backpackreis.

Veelgemaakte fouten bij reisvaccinaties

Alles tot het laatste moment bewaren

Je reisverzekering, visum, backpack en vaccinaties twee dagen voor vertrek tegelijk proberen te regelen is vragen om stress.

Niet ieder vaccinatieschema kan in een paar dagen worden afgerond en voor bepaalde officiële vaccinatiebewijzen geldt een wachttijd.

Zes weken vooraf beginnen is daarom een stuk comfortabeler.

Ben je toch laat? Ga dan niet zelf concluderen dat vaccineren geen zin meer heeft. Neem contact op met een vaccinatiebureau en laat beoordelen wat nog mogelijk is.

Halverwege stoppen met een vaccinatieserie

Sommige vaccinaties bestaan uit meerdere doses.

Dat je de eerste prik hebt gehad, betekent niet automatisch dat je daarmee dezelfde bescherming hebt als na het volledige schema.

Lukt het door je vertrekdatum niet om de serie volgens planning af te ronden? Bespreek dan wat je het beste kunt doen. Zelf besluiten dat de rest toch niet meer nodig is, is geen goed plan.

Denken: dat regel ik onderweg wel

In grote steden in populaire backpacklanden zijn vaak uitstekende ziekenhuizen en internationale klinieken te vinden.

Maar als een vaccinatie vóór je reis wordt geadviseerd, is het meestal een stuk eenvoudiger om hem thuis al te regelen. Dan hoef je onderweg niet uit te zoeken welke kliniek betrouwbaar is en hoe je een vaccinatieschema in je route moet passen.

Dat is iets anders dan acute medische zorg. Ben je bijvoorbeeld gebeten door een dier en bestaat er een risico op rabiës, dan wacht je natuurlijk niet tot je weer in Nederland bent.

Denken dat je na je vaccinaties nergens meer op hoeft te letten

Misschien wel de belangrijkste.

Vaccinaties beschermen tegen specifieke ziektes. Ze voorkomen niet dat je voedselvergiftiging krijgt, uitdroogt door diarree, wordt gebeten door muggen of met een geïnfecteerde wond rondloopt.

Blijf dus ook na je vaccinaties gewoon letten op eten en drinken, muggen, wondverzorging en hygiëne.

Besteed daarnaast aandacht aan verkeersveiligheid, hitte en activiteiten op het water of in de bergen. Vaccinaties voorkomen geen ongevallen. Neem die risico’s daarom ook mee in je voorbereiding.

Welke vaccinaties heb jij nodig?

Er bestaat geen standaard vaccinatiepakket voor backpackers.

Twee mensen kunnen naar hetzelfde land vliegen en toch een ander advies krijgen. Een paar weken in steden en bekende toeristische gebieden is simpelweg niet dezelfde reis als maandenlang over land reizen, jungletochten maken en regelmatig in afgelegen regio’s verblijven.

Zet voor je afspraak daarom even op een rij waar je waarschijnlijk naartoe gaat, hoelang je wegblijft en wat je onderweg wilt doen. Neem als je die hebt ook je bestaande vaccinatiegegevens mee.

Gebruik de landeninformatie van het LCR om je vooraf in te lezen. Laat daarna een arts of gespecialiseerde reizigersverpleegkundige beoordelen welke vaccinaties, medicijnen en andere voorzorgsmaatregelen voor jouw reis verstandig zijn. Bewaar het afgesproken schema en je vaccinatiegegevens bij je reisdocumenten.