De Mexicaanse keuken is wereldberoemd, maar wat je ter plekke op je bord krijgt, gaat veel verder dan de bekende Tex-Mex gerechten. Voor backpackers is het land een culinair paradijs waar je voor een paar euro authentiek, vers en smaakvol kunt eten. De straatvoedselcultuur is enorm en vormt het hart van het dagelijkse leven. Of je nu een snelle taco scoort op een drukke straathoek in Mexico-Stad of uitgebreid tafelt op een lokale markt in Oaxaca, eten is hier altijd een sociale en zeer betaalbare aangelegenheid.
Lokale specialiteiten
De variatie in de Mexicaanse keuken is enorm en verschilt sterk per regio. In het noorden ligt de nadruk op rundvlees en bloemtortilla's, terwijl het zuiden bekend staat om complexe sauzen en maïs als absolute basis. Overal in het land kom je 'antojitos' tegen: kleine gerechten op basis van maïsdeeg die perfect zijn als snelle hap.
Tacos en straatklassiekers
De taco is de onbetwiste koning van het Mexicaanse straatvoedsel. Een van de absolute favorieten is de taco al pastor, waarbij gemarineerd varkensvlees aan een verticaal spit wordt geroosterd en geserveerd met ananas, koriander en ui. Daarnaast vind je overal sopes, gorditas en tlayudas. Dit zijn variaties van dikker maïsdeeg, belegd met bonenpuree, vlees, kaas en verse salsa. De kwaliteit van een gerecht valt of staat met de salsa; elke kraam heeft zijn eigen, huisgemaakte varianten variërend van mild tot extreem pittig.
Mole
In de staten Oaxaca en Puebla draait alles om mole. Dit is een complexe, rijke saus die soms uit meer dan twintig ingrediënten bestaat, waaronder verschillende soorten chilipepers, noten, specerijen en soms zelfs chocolade. Mole wordt vaak urenlang of zelfs dagenlang langzaam gekookt en geserveerd over kip of kalkoen, vergezeld van rijst en verse tortilla's. Het is een zwaar en machtig gerecht, maar een absolute must om de diepgang van de Mexicaanse gastronomie te proeven.
Kustgerechten: Ceviche en aguachile
Langs de uitgestrekte kustlijnen van de Stille Oceaan, de Golf van Mexico en de Caribische Zee domineert vis en zeevruchten het menu. Ceviche, waarbij rauwe vis of garnalen gegaard worden in limoensap en gemengd met tomaat, ui en koriander, is overal verkrijgbaar. Een pittigere en vluggere variant is aguachile, afkomstig uit de staat Sinaloa. Hierbij worden garnalen overgoten met een intense mix van limoen, groene chilipepers en komkommer, en direct geserveerd.
Ontbijten met tamales en chilaquiles
Mexicanen ontbijten stevig. Een populaire vroege maaltijd op straat is de tamale: gestoomd maïsdeeg gevuld met vlees, kaas of groenten, gewikkeld in een maïs- of bananenblad. Een ander klassiek ontbijtgerecht is chilaquiles. Dit zijn gefrituurde tortillachips die zacht worden gekookt in een rode of groene salsa, vaak afgetopt met room, verse kaas, ui en een gebakken ei of stukjes kip. Het staat ook bekend als een uitstekend middel tegen een kater.
Drank & alcohol
De drankcultuur in Mexico is net zo rijk als de keuken. Naast de bekende alcoholische dranken is er een gigantisch aanbod aan verse, alcoholvrije opties die perfect passen bij het warme klimaat en de pittige gerechten.
Mezcal en tequila
Tequila is wereldwijd bekend, maar in Mexico zelf wint mezcal steeds meer aan populariteit, vooral onder jonge Mexicanen en reizigers. Beide dranken worden gemaakt van de agaveplant, maar het productieproces verschilt. Mezcal heeft vaak een kenmerkende rokerige smaak omdat de agaveharten in ondergrondse putten worden geroosterd. Lokale etiquette dicteert dat je goede mezcal of tequila niet als een shot achterover slaat, maar rustig nipt, eventueel afgewisseld met een schijfje sinaasappel en wat zout gemengd met gemalen chili of wormenpoeder (sal de gusano).
Cerveza en micheladas
Bier (cerveza) is goedkoop en overal verkrijgbaar. Naast het drinken van een koud biertje uit de fles, zijn Mexicanen dol op biercocktails. De bekendste is de michelada. In de basisversie wordt bier gemengd met limoensap en geserveerd in een glas met een zoutrandje. De meer uitgebreide varianten bevatten Clamato (tomatensap met mosselbouillon), worcestershiresaus, Maggi-smaakversterker en flink wat hete saus. Het is even wennen, maar op een hete dag verrassend verfrissend.
Aguas frescas
Voor wie geen alcohol drinkt of op het budget let, zijn aguas frescas de perfecte keuze. Dit zijn lichte, verfrissende dranken op basis van water, gemengd met fruit, bloemen of zaden. Horchata (op basis van rijst, kaneel en vanille), jamaica (hibiscusbloesem) en tamarindo (tamarinde) vind je in grote glazen vaten bij vrijwel elke straatkraam en lokale eetgelegenheid. Ze kosten een fractie van frisdrank en blussen de hitte van pittig eten uitstekend.
Waar eten locals?
Als je wilt eten zoals de Mexicanen, moet je de toeristische restaurants met Engelstalige menu's links laten liggen. De beste, goedkoopste en meest authentieke maaltijden vind je op plekken waar het straatbeeld wordt gedomineerd door plastic krukjes en tl-verlichting.
Mercados en fondas
Elke stad en elk dorp heeft minstens één overdekte markt (mercado). Binnenin vind je vaak een sectie met 'fondas' of 'comedores'. Dit zijn kleine, door families gerunde eetkraampjes. Tussen de middag serveren zij vaak een 'comida corrida' of 'menú del día'. Voor een vaste, lage prijs (meestal tussen de drie en vijf euro) krijg je een soep, een hoofdgerecht met rijst en bonen, een stapel verse tortilla's en een kan agua fresca. Dit is de ultieme manier om als backpacker voedzaam en goedkoop te lunchen.
Taquerías en puestos callejeros
In de avonduren komen de straten tot leven met karretjes en kraampjes (puestos callejeros) die taco's, hotdogs en hamburgers verkopen. Een goede taquería herken je aan de drukte. Als er een rij staat en mensen op straat gehurkt hun taco's staan te eten, weet je dat de ingrediënten een hoge omloop hebben en dus vers zijn.
Let bij straatkraampjes op de taakverdeling. Bij de beste en meest hygiënische kraampjes is er één persoon die uitsluitend het eten bereidt, terwijl een ander persoon het geld aanneemt. Als één persoon alles doet, hoort deze een plastic zakje om de hand te doen bij het aannemen van wisselgeld.
Hygiëne & veiligheid
Veel reizigers zijn bang voor reizigersdiarree, in Mexico vaak gekscherend 'Moctezuma's Revenge' genoemd. Hoewel je maag ongetwijfeld moet wennen aan de kruiden, het vet en een andere bacteriecultuur, is de angst voor straatvoedsel vaak ongegrond. Ziek worden gebeurt net zo vaak, of zelfs vaker, in verlaten toeristenrestaurants waar ingrediënten dagenlang in de koeling liggen.
Kies altijd plekken waar veel locals eten; een hoge omloopsnelheid betekent dat vlees niet lang in de hitte ligt. Was je handen regelmatig, zeker nadat je met contant geld hebt betaald, of gebruik desinfecterende gel voordat je je taco met je handen vastpakt. Wees in het begin voorzichtig met extreme hoeveelheden pittige salsa, aangezien dit je maag flink overhoop kan halen zonder dat er sprake is van voedselvergiftiging.
Het kraanwater in Mexico is nergens veilig om te drinken. Gebruik altijd flessenwater of gefilterd water (garrafón), ook voor het tandenpoetsen. IJsblokjes in de horeca worden vrijwel altijd gemaakt van gezuiverd water en zijn doorgaans veilig, maar in zeer afgelegen plattelandsgebieden kun je voor de zekerheid dranken zonder ijs bestellen.
Dieetwensen
Reizen met dieetwensen is in Mexico verrassend goed te doen, mits je weet waar je op moet letten en de juiste vragen stelt. In grote steden zoals Mexico-Stad, Guadalajara en toeristische trekpleisters zoals Tulum en Oaxaca barst het van de hippe veganistische en glutenvrije restaurants.
Voor vegetariërs en veganisten is de traditionele keuken soms een uitdaging. Bonenpuree (frijoles refritos) en tamales worden vaak bereid met varkensvet (manteca). Ook wordt rode rijst regelmatig gekookt in kippenbouillon (caldo de pollo). Vraag daarom altijd of gerechten bereid zijn met olie (aceite) in plaats van manteca. Straatvoedsel zoals quesadillas met flor de calabaza (pompoenbloem) of huitlacoche (maïsschimmel, een lokale delicatesse) zijn uitstekende vleesvrije opties.
Voor reizigers met een glutenintolerantie is Mexico een van de makkelijkere bestemmingen. Maïs is het absolute basisvoedsel. Vrijwel alle taco's, sopes en tamales zijn glutenvrij. Let wel goed op in het noorden van Mexico en in toeristische gebieden; hier worden vaak bloemtortilla's (tortillas de harina) gebruikt. Vraag altijd expliciet om 'tortillas de maíz' om er zeker van te zijn dat je maïs krijgt.
Veiligheid voor vrouwen
De Mexicaanse eetcultuur is zeer laagdrempelig en als soloreizende vrouw kun je zonder problemen overal alleen aanschuiven. Eten aan de bar van een taquería of aan een lange tafel in een markthal is juist een geweldige manier om in contact te komen met locals. Het wordt als volkomen normaal beschouwd en je zult je zelden ongemakkelijk voelen tijdens het dineren.
De aandachtspunten liggen voornamelijk bij het uitgaan en de alcoholconsumptie in de avond en nacht. In de bekende partyhubs zoals Cancún, Playa del Carmen, Tulum en de grotere steden komen incidenten met gedrogeerde drankjes (drink spiking) voor. Neem nooit drankjes aan van vreemden, laat je glas niet onbeheerd achter en wees terughoudend met het delen van flessen in clubs als je de groep niet goed kent.
Daarnaast is het sterk af te raden om na een avond stappen alleen over straat te lopen, zelfs als je hostel of hotel slechts een paar straten verderop ligt. Gebruik altijd een betrouwbare rit-app zoals Uber of Didi, of laat de bar een officiële taxi voor je bellen. Dit kost in Mexico erg weinig en voorkomt onnodige risico's in de late uurtjes.