Japan beschikt over een van de meest efficiënte, stipte en uitgebreide transportnetwerken ter wereld. Voor backpackers is het reizen hier een droom, al kan het flink in de papieren lopen als je niet strategisch plant. Met een slimme mix van razendsnelle treinen, comfortabele nachtbussen en regionale kortingspassen kun je het land verrassend betaalbaar doorkruisen zonder in te leveren op reisgemak.
Openbaar vervoer
Het openbaar vervoer is de absolute ruggengraat van Japan. Treinen en bussen rijden op de minuut nauwkeurig en vertragingen zijn een zeldzaamheid. Stations zijn vaak gigantische knooppunten met winkels, restaurants en duidelijke, meertalige bewegwijzering. Het systeem is opgedeeld in het landelijke Japan Railways (JR) netwerk en talloze private spoor- en metrolijnen. Deze scheiding is belangrijk om te begrijpen, omdat kortingskaarten vaak specifiek voor één netwerk gelden. Overstappen tussen JR en een private lijn betekent in de praktijk dat je door poortjes moet en opnieuw betaalt.
Lange afstanden
Voor reizen tussen grote steden en regio's heb je grofweg drie opties, elk met een eigen prijskaartje en reistijd. De keuze hangt vooral af van je budget en de tijd die je in het land te besteden hebt.
Shinkansen (Hogesnelheidstreinen)
De iconische kogeltreinen zijn de snelste manier om over land te reizen. Ze halen snelheden tot 320 kilometer per uur en verbinden steden als Tokyo, Kyoto, Osaka en Hiroshima in een fractie van de tijd die een bus nodig heeft. Een rit is uiterst comfortabel, met veel beenruimte en stoelen die je kunt omdraaien als je met een groepje bent. Losse tickets voor de shinkansen zijn echter duur. Een enkele reis van Tokyo naar Osaka kost je al snel rond de honderd euro.
Nachtbussen
Voor budgetreizigers zijn langeafstandsbussen de heilige graal in Japan. Maatschappijen zoals Willer Express en JR Bus bieden ritten aan tussen vrijwel alle grote steden. Een nachtbus van Tokyo naar Kyoto kost vaak maar een derde van een treinticket, en je bespaart tegelijkertijd op een nacht accommodatie. De bussen zijn opvallend luxer dan in Zuidoost-Azië, vaak uitgerust met verduisteringskappen over de stoelen, stopcontacten en flink wat privacy. Reserveer je stoel ruim van tevoren, vooral in de weekenden en tijdens nationale feestdagen.
Binnenlandse vluchten
Soms is vliegen goedkoper en sneller dan de trein, zeker als je naar de noordelijke eilanden (Hokkaido) of het uiterste zuiden (Okinawa) reist. Budgetmaatschappijen zoals Peach Aviation en Jetstar bieden regelmatig scherpe tarieven aan. Houd wel rekening met de extra reistijd en kosten om van en naar de luchthavens te komen, aangezien deze vaak een flink stuk buiten de stadscentra liggen.
Lokaal vervoer
Binnen steden verplaats je je voornamelijk ondergronds of met stadsbussen. Steden als Tokyo en Osaka hebben metronetwerken die in het begin overweldigend lijken, maar dankzij kleurcodes en nummering van stations verrassend logisch in elkaar zitten. Let goed op de laatste treinen; het openbaar vervoer stopt in de meeste steden rond middernacht. Mis je de laatste trein, dan ben je aangewezen op een dure taxi of een nachtje doorhalen in een karaokebar of internetcafé.
Koop bij aankomst direct een oplaadbare IC-kaart zoals een Suica, Pasmo of Icoca. Je hoeft dan niet voor elke rit een los papieren kaartje te kopen, maar tapt simpelweg in en uit bij de poortjes. Heb je een iPhone? Dan kun je een digitale Suica of Pasmo direct in je Apple Wallet aanmaken en opladen met Apple Pay, wat je de aanschafkosten van een fysieke pas bespaart.
In steden waar de metro minder uitgebreid is, zoals Kyoto of Kanazawa, is de stadsbus het primaire vervoersmiddel. Het instappen werkt hier vaak anders dan je gewend bent: je stapt achter in de bus in, trekt een papiertje met een zonenummer uit de automaat, en betaalt pas bij de chauffeur voorin wanneer je uitstapt. Ook hier kun je vrijwel altijd je IC-kaart gebruiken.
Taxi’s
Taxi's in Japan zijn onberispelijk schoon, chauffeurs dragen vaak witte handschoenen en de deuren openen en sluiten automatisch. Ze zijn echter ook berucht om hun hoge prijzen. De starttarieven vallen soms nog mee, maar de meter loopt snel op. Gebruik een taxi alleen als je de kosten kunt delen met andere backpackers voor een kort ritje, of in absolute noodsituaties wanneer het openbaar vervoer niet meer rijdt. Apps zoals Uber en de lokale variant GO werken in Japan, maar roepen in de praktijk gewoon een reguliere taxi voor je op, waardoor het prijsvoordeel ontbreekt.
Huurvervoer
Hoewel het openbaar vervoer superieur is, zijn er plekken waar eigen vervoer de reiservaring aanzienlijk verbetert. Zeker in landelijke gebieden geeft een huurvoertuig je de ultieme vrijheid.
Auto of camper huren
Voor een roadtrip door Hokkaido, de Japanse Alpen of het eiland Shikoku is een huurauto of een compacte campervan een fantastische keuze. De wegen zijn in uitstekende staat en het verkeer is over het algemeen rustig en hoffelijk. Houd er rekening mee dat men in Japan links rijdt en dat tolwegen behoorlijk prijzig zijn. Je kunt in Japan alleen een auto huren als je in het bezit bent van een Internationaal Rijbewijs volgens het verdrag van 1949. Modellen gebaseerd op latere verdragen worden simpelweg niet geaccepteerd bij de verhuurbalie.
Fietsen
Japan is een echt fietsland. Vrijwel elk hostel of guesthouse verhuurt simpele stadsfietsen, lokaal bekend als 'mamachari'. Voor een paar euro per dag doorkruis je steden als Kyoto op je eigen tempo, zonder afhankelijk te zijn van volle bussen. Ook voor langere afstanden zijn er geweldige routes, zoals de beroemde Shimanami Kaido, een fietspad dat meerdere eilanden in de Seto-binnenzee met elkaar verbindt via spectaculaire bruggen.
Kortingspassen
Vrijwel elke backpacker die zich inleest over Japan, stuit op de Japan Rail Pass (JR Pass). Jarenlang was dit de ultieme manier om goedkoop door het land te reizen, omdat je onbeperkt gebruik mocht maken van de shinkansen en JR-treinen.
Eind 2023 zijn de prijzen van de landelijke JR Pass met ruim 65% verhoogd. Voor de meeste standaardroutes (zoals Tokyo – Kyoto – Osaka – Hiroshima – Tokyo) haal je de kosten van de pas er tegenwoordig niet meer uit. Reken je geplande ritten altijd eerst uit via een tool als de Japan Transit Planner voordat je blind een dure pas aanschaft.
Naast de landelijke pas zijn er tientallen regionale kortingspassen beschikbaar, zoals de Kansai Wide Area Pass of de JR East Pass. Deze passen zijn vaak veel vriendelijker geprijsd en dekken een specifiek deel van het land af, wat ze ideaal maakt als je je reis concentreert op één of twee eilanden. Voor de extreme budgetreiziger is er ook nog de Seishun 18 Kippu. Deze pas is alleen in bepaalde vakantieperiodes te koop en geeft vijf dagen lang onbeperkt reizen op lokale, trage treinen. Het vergt veel geduld en overstappen, maar het is een van de goedkoopste manieren om lange afstanden te overbruggen.