Japan staat wereldwijd bekend als een van de veiligste en meest eerlijke landen ter wereld, wat reizigers soms een vals gevoel van absolute onkwetsbaarheid geeft. Hoewel de kans op straatcriminaliteit of zakkenrollen minimaal is, zijn er in de grote steden wel degelijk specifieke oplichtingstrucs en toeristische valkuilen waar je als backpacker tegenaan kunt lopen. Zeker in uitgaansgebieden en bij het beheren van je budget is het slim om scherp te blijven en de lokale ongeschreven regels te kennen.
Veelvoorkomende scams
Hoewel het straatbeeld veilig aanvoelt, richten oplichters in Japan zich voornamelijk op toeristen die de taal niet spreken en op zoek zijn naar een goedkope avond uit.
De beruchte bar-scam
Dit is veruit de meest voorkomende en gevaarlijke scam voor buitenlandse reizigers. Op straat word je aangesproken door proppers (vaak van buitenlandse afkomst) die je een onweerstaanbare deal aanbieden, zoals onbeperkt drinken voor een paar duizend yen of gratis entree tot een exclusieve club. Eenmaal binnen blijken de drankjes extreem verwaterd of, erger nog, gedrogeerd. Aan het einde van de avond krijg je een rekening gepresenteerd die in de duizenden euro's loopt. Wie weigert te betalen, wordt geïntimideerd door uitsmijters en soms letterlijk naar een pinautomaat geëscorteerd.
De nep-monniken
Vooral rond bekende tempels en in drukke parken kun je mannen in boeddhistische gewaden tegenkomen. Ze spreken toeristen aan, overhandigen ongevraagd een gouden amulet, kraal of klein boekje en eisen vervolgens op agressieve wijze een donatie voor de 'bouw van een tempel'. Echte Japanse monniken bedelen zelden op deze manier en zullen nooit agressief om geld vragen.
Overprijsde izakaya's en verborgen kosten
Sommige louche eetgelegenheden en bars in toeristische centra lokken je naar binnen met goedkope prijzen op een uithangbord, maar overhandigen je eenmaal aan tafel een Engelstalig menu met compleet andere tarieven. Ook wordt er soms een exorbitante 'table charge' gerekend die nergens stond aangegeven, of worden er verplichte hapjes geserveerd die achteraf tientallen euro's per stuk blijken te kosten.
Waar ze voorkomen
De bar-scams concentreren zich vrijwel uitsluitend in de bekende uitgaansdistricten van de grote steden. In Tokyo moet je vooral oppassen in Kabukicho (Shinjuku) en Roppongi. In Osaka komen vergelijkbare praktijken voor rondom Dotonbori en Namba. Buiten deze specifieke neonverlichte wijken is de kans dat je in een bar-scam trapt nagenoeg nul.
De nep-monniken opereren voornamelijk bij de absolute toeristische trekpleisters. Denk aan de Senso-ji tempel en het Ueno Park in Tokyo, en rondom de drukste heiligdommen in Kyoto en Nara.
Hoe herken je ze?
Een legitieme Japanse bar of club heeft geen agressieve proppers op straat nodig om klanten binnen te halen. Zodra iemand je op straat in vloeiend Engels aanspreekt met beloftes over goedkope drank, mooie vrouwen of een exclusief feest, is dat een directe rode vlag. Vaak dragen deze proppers gelamineerde menukaarten bij zich om betrouwbaar over te komen.
Bij de nep-monniken is kleding vaak een weggever. Ze dragen soms moderne sportschoenen onder hun traditionele gewaad en spreken opvallend goed Engels of Mandarijn. Zodra ze je iets in de handen proberen te drukken, weet je dat het foute boel is.
Ga nooit mee met proppers op straat in Kabukicho of Roppongi. De Japanse overheid waarschuwt hier via luidsprekers op straat zelfs actief voor. Een aanbod dat te mooi klinkt om waar te zijn in deze wijken, eindigt vrijwel altijd in een lege bankrekening.
Preventie
De beste manier om bar-scams te vermijden is simpelweg door proppers op straat volledig te negeren. Kijk ze niet aan, antwoord niet beleefd met "no thank you", maar loop strak door. Zoek zelf een bar uit via Google Maps of betrouwbare reisapps en controleer voor de zekerheid de recente reviews. Staat een plek bekend om oplichting, dan lees je dat daar direct terug.
Als je op straat wordt benaderd door een monnik, neem dan niets aan. Houd je handen in je zakken of gekruist en loop door. Bij twijfel over de menuprijzen in een izakaya of bar, vraag je vooraf duidelijk naar de 'table charge' (otoshi) en of de prijzen op het menu inclusief belasting zijn.
Wat te doen als het misgaat
Mocht je onverhoopt in een louche bar belanden en een onmogelijke rekening gepresenteerd krijgen, probeer dan rustig te blijven. Betaal niets en geef je creditcard niet af. Eis dat de politie erbij wordt gehaald.
In de praktijk beschouwt de Japanse politie een te hoge rekening helaas vaak als een civiel conflict waar ze zich niet direct in mengen. Ze zullen de bar-eigenaar niet dwingen de prijs te verlagen, maar hun aanwezigheid voorkomt wel fysiek geweld. Als je onder dwang toch hebt moeten betalen met een creditcard, neem dan direct contact op met je bank om de kaart te blokkeren en de transactie te betwisten wegens fraude. Doe daarnaast altijd aangifte bij een lokale Koban (politiepost), ook al voelt het zinloos; dit helpt bij het dossier voor je creditcardmaatschappij.
Valkuilen zonder scam
Niet elke onverwachte kostenpost in Japan is oplichting. Er zijn culturele en logistieke valkuilen die je reisbudget flink kunnen aantasten als je je niet inleest.
Otoshi (verplichte tafelkosten)
In vrijwel elke izakaya (Japanse pub) krijg je bij het gaan zitten een klein hapje geserveerd. Dit is geen gratis welkomstsnack, maar de 'otoshi'. Het fungeert als een soort dekkingsgeld en kost meestal tussen de 300 en 600 yen per persoon. Dit is een volkomen normale, cultureel geaccepteerde praktijk en absoluut geen scam, tenzij de bedragen absurd hoog uitvallen. Je kunt het hapje meestal niet weigeren.
De laatste trein missen
Het openbaar vervoer in Japan is fantastisch, maar stopt in de meeste steden rond middernacht. Mis je de laatste trein, dan ben je aangewezen op taxi's. In Japan zijn taxi's extreem duur; een ritje naar je hostel aan de andere kant van de stad kan zomaar 50 tot 100 euro kosten. Veel backpackers kiezen er in zo'n geval voor om de nacht door te brengen in een karaokebox, een mangacafé of een 24-uurs familierestaurant tot de eerste treinen rond 05:00 uur weer gaan rijden.
Blind een JR Pass kopen
Vroeger was de Japan Rail Pass een no-brainer voor elke backpacker. Sinds de enorme prijsstijging in eind 2023 is de pas voor veel standaardroutes (zoals Tokyo – Kyoto – Osaka) echter niet meer rendabel. Het is een klassieke valkuil om deze dure pas vooraf aan te schaffen zonder je exacte route door te rekenen. Vaak ben je met losse tickets of regionale passen veel goedkoper uit.
Gebruik een online JR Pass calculator voordat je tot aankoop overgaat. Voer je geplande treinreizen in en zie direct of de pas je geld bespaart of juist extra geld kost.
Veiligheid voor vrouwen & solo reizigers
Japan is voor vrouwelijke solo reizigers een van de meest comfortabele bestemmingen ter wereld. Je kunt 's avonds laat zonder angst alleen over straat lopen, de verlichting is overal goed en de algemene sfeer is respectvol. Toch is er één specifiek probleem waar voornamelijk vrouwen mee te maken krijgen: chikan.
Chikan is de Japanse term voor ongewenste intimiteiten en betasting in overvolle treinen en metro's tijdens de spits. Omdat de treinen soms zo vol zitten dat je je armen niet kunt bewegen, maken daders hier misbruik van. Om dit probleem aan te pakken, hebben vrijwel alle grote spoorwegmaatschappijen 'Women Only'-treinstellen geïntroduceerd. Deze zijn duidelijk gemarkeerd met roze borden op het perron en roze stickers op de treindeuren. Ze zijn meestal actief tijdens de ochtend- en avondspits en bieden een ontspannen, veilige rit.
Als solo reiziger in uitgaansgebieden geldt verder het standaard advies: let op je drankje en wees terughoudend met het accepteren van drankjes van onbekenden. Hoewel het zelden voorkomt buiten de eerder genoemde bar-scams, is drink spiking in de grotere clubs van Tokyo en Osaka niet volledig onbekend. Blijf je logische verstand gebruiken, dan is Japan een bestemming waar je met een enorm gerust hart alleen kunt rondreizen.