Japan is een van de schoonste en veiligste landen ter wereld, ook op het gebied van gezondheid. Je hoeft je hier geen zorgen te maken over onhygiënisch straatvoedsel of een waslijst aan tropische ziektes, en de medische zorg is van absolute topkwaliteit. Toch zijn er specifieke zaken waar je als reiziger tegenaan loopt. De extreme zomerhitte, de flinke taalbarrière in ziekenhuizen en de onverwacht strenge regels rondom het meenemen van je eigen medicijnen vragen om een goede voorbereiding.
Vaccinaties & medische voorbereiding
Voor een reis naar Japan zijn er geen verplichte vaccinaties. Zelfs de standaard inentingen zoals DTP en Hepatitis A, die voor veel andere Aziatische landen wel worden aangeraden, zijn voor Japan meestal niet nodig tenzij je lange tijd onder zeer primitieve omstandigheden op het platteland verblijft. Controleer voor vertrek altijd de actuele adviezen via de GGD of een tropenarts, zeker als je Japan combineert met andere bestemmingen in Zuidoost-Azië.
De medische voorbereiding zit hem voor Japan vooral in de medicijnen die je zelf meeneemt. Japan heeft een zeer strenge opiumwetgeving en veel medicijnen die in Nederland of België vrij verkrijgbaar zijn of op recept worden gegeven, zijn in Japan illegaal. Dit geldt onder andere voor zware pijnstillers, medicatie met codeïne, middelen tegen ADHD (zoals ritalin of dexamfetamine) en zelfs bepaalde neussprays of verkoudheidsmedicijnen met pseudo-efedrine.
Neem je voorgeschreven medicatie mee? Zoek ruim voor vertrek uit of deze legaal is in Japan. Voor veel medicijnen moet je vooraf een speciaal invoercertificaat (Yunyu Kakunin-sho) aanvragen bij de Japanse overheid. Zonder dit document riskeer je inbeslagname of zelfs arrestatie bij de douane.
Drinkwater & voedselveiligheid
Het kraanwater in Japan is overal perfect veilig om te drinken. Je kunt je herbruikbare waterfles probleemloos vullen in hostels, openbare toiletten, parken en treinstations. In restaurants krijg je vrijwel altijd direct een gratis glas ijs- of theewater geserveerd zodra je gaat zitten.
De voedselveiligheid is in heel het land uitzonderlijk hoog. Je kunt zonder zorgen rauwe vis (sushi en sashimi) of rauw ei (bijvoorbeeld bij sukiyaki) eten. Ook streetfood op lokale markten of tijdens festivals wordt bereid onder strenge hygiëne-eisen. Maag- of darmklachten door eten komen in Japan zelden voor.
Muggenziekten & tropische risico’s
Japan is geen tropisch land en ziektes als malaria, knokkelkoorts (dengue) of gele koorts komen er niet voor. Wel is er een klein risico op Japanse encefalitis, een virus dat door muggen wordt overgedragen. Dit komt voornamelijk voor in landelijke gebieden met veel rijstvelden en varkensboerderijen, vooral in de zomer en vroege herfst. Voor de gemiddelde backpacker is het risico zo klein dat een vaccinatie zelden wordt aangeraden, tenzij je maandenlang op het platteland gaat werken of kamperen.
Teken zijn een realistischer risico als je veel gaat wandelen in de natuur, zoals in de Japanse Alpen of op het noordelijke eiland Hokkaido. Teken in Japan kunnen ziektes overbrengen. Draag bij wandelingen door hoog gras of dichte bossen een lange broek en controleer jezelf 's avonds. In de zomermaanden zijn er in de bossen en parken ook veel reguliere muggen. Lokale muggenspray (mushiyoke) is overal te koop en werkt vaak beter dan de middelen die je van thuis meeneemt.
Luchtvervuiling & hitte
De luchtkwaliteit in Japan is over het algemeen uitstekend. In het voorjaar kan er soms 'gele stof' (kosa) overwaaien vanuit de woestijnen in China, wat lichte irritatie aan de luchtwegen kan veroorzaken. Een groter probleem is de extreme hitte in de zomermaanden.
Tussen eind juni en begin september is het in grote delen van Japan drukkend heet met een extreem hoge luchtvochtigheid. Temperaturen voelen vaak aan als 40 graden of meer. Zonnesteek en hitte-uitputting (netchusho) zijn serieuze risico's, zelfs voor fitte reizigers. Japanners nemen dit zeer serieus. In elke supermarkt (konbini) vind je koelende doekjes, zouttabletten en sportdrankjes zoals Pocari Sweat of Aquarius om je elektrolyten aan te vullen. Pas je reistempo in de zomer aan, zoek op het heetst van de dag de airconditioning op en draag een parasol of pet.
Medische zorg & apotheken
De medische faciliteiten in Japan behoren tot de beste ter wereld. Klinieken en ziekenhuizen zijn modern, hygiënisch en extreem efficiënt. Het grootste obstakel is de taal. Veel artsen en verpleegkundigen spreken nauwelijks Engels. Het is verstandig om een vertaalapp op je telefoon te hebben of een medische tolk in te schakelen via je reisverzekering als je naar een ziekenhuis moet.
Voor kleine kwalen kun je terecht bij een drogist (doraggusutoa), zoals de ketens Matsumoto Kiyoshi of Sun Drug. Deze verkopen vrij verkrijgbare middelen zoals pijnstillers, pleisters en maagtabletten. Houd er rekening mee dat Japanse pijnstillers (zoals Eve of Bufferin) vaak een lagere dosering werkzame stoffen bevatten dan je in Europa gewend bent. Echte apotheken (yakkyoku) herken je aan het teken 薬 (yaku) en bezoeken Japanners voornamelijk om medicijnen op recept af te halen.
De Japan National Tourism Organization (JNTO) heeft een speciale hulplijn voor toeristen. Zij kunnen je in het Engels doorverwijzen naar ziekenhuizen of klinieken in de buurt waar wel Engels wordt gesproken.
Reisverzekering & zorgkosten
Medische zorg in Japan is duur. Zonder een goede reisverzekering met medische dekking kunnen de kosten voor een simpele behandeling of een ziekenhuisopname snel in de duizenden euro's lopen.
In veel Japanse ziekenhuizen en klinieken moet je de rekening direct na de behandeling voorschieten, soms zelfs contant. Vraag altijd om een gespecificeerde rekening (ryoshusho) en een medisch rapport, zodat je de kosten later bij je verzekering kunt declareren. Sommige ziekenhuizen weigeren buitenlandse patiënten als ze niet kunnen aantonen dat ze de kosten kunnen betalen of geen verzekering hebben. Zorg dus dat je de polisgegevens van je reisverzekering altijd bij de hand hebt, bij voorkeur ook in het Engels.
Hoogteziekte & fysieke belasting
Hoogteziekte is in Japan alleen een risico als je de Mount Fuji (3776 meter) of andere hoge toppen in de Japanse Alpen beklimt. Veel reizigers proberen Mount Fuji in één nacht te beklimmen om de zonsopgang te zien (bullet climbing). Dit vergroot de kans op hoogteziekte aanzienlijk, omdat je lichaam geen tijd krijgt om te acclimatiseren. Symptomen zijn hoofdpijn, misselijkheid en duizeligheid. De enige effectieve remedie is direct afdalen.
Een veelvoorkomende, maar vaak onderschatte fysieke belasting is de enorme hoeveelheid wandelkilometers die je in Japan aflegt. Zelfs als je overal de metro of trein neemt, loop je in steden als Tokyo of Osaka met gemak 15.000 tot 25.000 stappen per dag door de gigantische stations, lange ondergrondse tunnels en uitgestrekte tempelcomplexen. Blaren, pijnlijke voeten en overbelaste knieën komen veel voor. Goede, ingelopen wandelschoenen of stevige sneakers zijn essentieel.
Mentale en fysieke uitputting onderweg
Japan is een land van uitersten en dat kan mentaal vermoeiend zijn. De constante prikkels in steden als Tokyo – met flikkerende neonlichten, luide reclames uit winkels, drukke oversteekplaatsen en een taal die je niet kunt lezen – leiden soms tot overprikkeling of een lichte cultuurshock.
Daarnaast hebben veel backpackers de neiging om hun dagen volledig vol te plannen, zeker als ze een dure treinpas hebben en 'zoveel mogelijk' uit hun reis willen halen. Dit moordende tempo resulteert vaak na een week of twee in reismoeheid. Plan bewust rustmomenten in. Breng een middag door in een stil theehuis, wandel door een rustig park of bezoek een traditionele warmwaterbron (onsen) om zowel mentaal als fysiek weer op te laden.
EHBO & noodsituaties
Als je in een noodsituatie belandt, zijn de alarmnummers in Japan anders dan in Europa. Bel 119 voor een ambulance of de brandweer, en 110 voor de politie. De centralisten spreken niet altijd vloeiend Engels, maar ze proberen je vaak door te verbinden met een tolk.
Voor kleine ongelukjes onderweg is een eigen EHBO-setje handig, vooral met blarenpleisters, desinfectiemiddel en wat simpele pijnstillers. Mocht je iets vergeten zijn, dan heeft de lokale konbini (zoals 7-Eleven of FamilyMart) altijd een klein schap met pleisters, ontsmettingsmiddel en koelende sprays, 24 uur per dag beschikbaar.