De Japanse keuken is een van de grootste redenen om het land te bezoeken en reikt in de praktijk veel verder dan alleen sushi. Voor backpackers en budgetreizigers is het een absolute droombestemming, omdat fantastisch eten hier verrassend betaalbaar is. Van stomende kommen ramen in krappe steegjes tot verse bento-boxen uit de supermarkt; goed eten is overal en altijd binnen handbereik. Uit eten gaan is in Japan vaak goedkoper dan zelf koken in een hostel, mits je weet waar je moet zoeken.
Lokale specialiteiten
De diversiteit aan gerechten in Japan is enorm en elke regio heeft een eigen trots. Waar je in Osaka niet om de hartige snacks heen kunt, draait het in Hokkaido om verse zeevruchten en zuivel. Voor reizigers met een beperkt budget zijn er talloze gerechten die zowel vullend als betaalbaar zijn.
Noedelsoepen: Ramen, Udon en Soba
Noedels vormen de ruggengraat van de Japanse snelle hap. Ramen is een rijke soep op basis van varkensvlees, kip, zout of soja, geserveerd met tarwenoedels en toppings zoals chashu (geroosterd varkensvlees) en een zachtgekookt ei. Udon-noedels zijn dik, wit en taai, vaak geserveerd in een lichtere bouillon. Soba-noedels worden gemaakt van boekweit en kunnen zowel koud met een dipsaus als warm in een soep worden gegeten. Een kom noedels kost vaak niet meer dan vijf tot acht euro en is een perfecte maaltijd voor de lunch of na een lange reisdag.
Rijstbowls: Donburi en Japanse Curry
Donburi is een kom rijst met een topping. De bekendste variant is gyudon, waarbij de rijst wordt bedekt met dun gesneden rundvlees en ui in een lichtzoete saus. Andere populaire opties zijn katsudon (met een gefrituurde varkenskotelet) en kaisendon (met rauwe vis). Japanse curry (kare raisu) is een andere budgetfavoriet. Deze curry is dikker, zoeter en milder dan de Indiase of Thaise variant en wordt vaak gegeten met rijst en een krokante katsu (gefrituurd vlees).
Okonomiyaki en Takoyaki
In de regio Kansai, en met name in Osaka, domineert het streetfood. Okonomiyaki wordt vaak omschreven als een hartige Japanse pannenkoek, gemaakt van beslag, veel kool en ingrediënten naar keuze, zoals varkensvlees, garnalen of inktvis. Het wordt aan tafel op een hete bakplaat bereid en royaal bedekt met een dikke, zoete saus, mayonaise en gedroogde visvlokken. Takoyaki zijn kleine, gefrituurde deegballetjes gevuld met stukjes octopus, die je overal op straat vers en gloeiend heet kunt kopen.
Sushi en sashimi
Hoewel sushi in het buitenland vaak als luxeproduct wordt gezien, is het in Japan in alle prijsklassen te vinden. Voor budgetreizigers is kaiten-zushi (lopende band-sushi) de beste optie. Gerechten rollen hier op kleine bordjes voorbij en je pakt wat je lekker vindt, of je bestelt specifieke stukken via een tablet op tafel. De prijzen worden berekend aan de hand van de kleur van de bordjes en de kwaliteit is, zelfs bij de goedkoopste ketens, uitstekend.
Drank & alcohol
Groene thee (ocha) is de standaarddrank in Japan en wordt in de meeste restaurants gratis en onbeperkt geserveerd, koud in de zomer en warm in de winter. Op elke straathoek staan bovendien jidouhanbaiki (verkoopautomaten) waar je voor een euro blikjes koffie, thee, water en frisdrank haalt. De automaten verkopen zowel ijskoude als gloeiend hete dranken, herkenbaar aan respectievelijk blauwe en rode labels.
De Japanse alcoholcultuur is levendig en draait sterk om sociaal drinken na werk. Bier, met name merken als Asahi, Sapporo en Kirin, is overal populair. Sake, door Japanners nihonshu genoemd, is rijstwijn die zowel koud als warm wordt gedronken. Shochu is een sterkere gedistilleerde drank, vaak gemixt met thee of vruchtensap in een 'chuhai'. Een andere grote favoriet is de highball, een mix van Japanse whisky en bruiswater.
Alcohol is relatief goedkoop in supermarkten, maar kan in bars aantikken. Veel izakaya's (Japanse pubs) bieden 'nomihodai' aan: een all-you-can-drink concept waarbij je voor een vast bedrag een of twee uur lang onbeperkt dranken van een specifieke kaart kunt bestellen. Dit is vaak een voordelige keuze als je van plan bent meerdere drankjes te nuttigen.
Waar eten locals?
Japanners eten vaak buiten de deur, simpelweg omdat het goedkoop is, efficiënt werkt en de keukens in de stadsappartementen klein zijn. Als reiziger doe je er goed aan ditzelfde ritme te volgen.
Konbini (Gemakswinkels)
De Japanse 'konbini', zoals 7-Eleven, FamilyMart en Lawson, zijn een redding voor budgetreizigers. Deze winkels zijn 24/7 open en bieden een gigantisch assortiment aan vers eten. Je vindt er onigiri (rijstdriehoekjes gevuld met vis of pruim), complete bento-boxen, verse broodjes en warme snacks zoals gefrituurde kip (karaage) of gestoomde broodjes. Het personeel warmt maaltijden direct voor je op achter de kassa.
Ticketrestaurants en fastfoodketens
Voor een snelle, warme maaltijd ga je naar ketens zoals Yoshinoya, Matsuya of Sukiya. Deze richten zich op rijstbowls (gyudon). Andere ketens zoals Ichiran of Ippudo zijn gespecialiseerd in ramen.
In veel goedkope noedel- en rijstzaken bestel je vooraf via een automaat bij de ingang. Je werpt contant geld in of scant een pas, kiest je gerecht (vaak met plaatjes of een Engelse menuknop) en geeft het geprinte bonnetje aan de kok achter de balie.
Izakaya's
Een izakaya is een informele Japanse pub waar eten en drinken hand in hand gaan. Je bestelt hier kleine gerechten om te delen, zoals yakitori (gegrilde kipsateetjes), edamame, gyoza en gefrituurde snacks. Het is de ideale plek om de lokale eetcultuur te ervaren. Houd er wel rekening mee dat de meeste izakaya's een 'otoshi' rekenen: een verplicht klein voorgerechtje dat direct op tafel wordt gezet en functioneert als een soort dekkingsgeld, meestal rond de 300 tot 500 yen.
Ga rond 19:30 uur naar de 'depachika' (de voedselafdeling in de kelder van grote warenhuizen) of een grote supermarkt. Verse bento-boxen, vlees en sushi worden dan vaak met 20% tot 50% afgeprijsd om voedselverspilling voor sluitingstijd te voorkomen.
Hygiëne & veiligheid
De hygiënestandaarden in Japan behoren tot de hoogste ter wereld. Voedselvergiftiging komt zelden voor, zelfs bij straatvoedsel of in piepkleine, rommelig ogende eettentjes. Kraanwater is overal in het land volkomen veilig om te drinken en heeft een goede smaak, wat flink scheelt in de aanschaf van flessen water.
Rauwe producten worden in Japan met extreme zorg behandeld. Dit geldt niet alleen voor vis (sashimi en sushi), maar ook voor rauw ei, dat vaak wordt geserveerd als dip voor vlees of door hete rijst wordt geroerd. De toeleveringsketens zijn streng gecontroleerd, waardoor je dit soort ingrediënten zonder zorgen kunt eten.
Dieetwensen
Hoe fantastisch de Japanse keuken ook is, voor reizigers met specifieke dieetwensen kan het een uitdagend land zijn. Het concept van uitsluitingen in voeding is traditioneel niet diep geworteld in de cultuur.
Vegetarisch en veganistisch
Vlees en vis zijn in bijna alles verwerkt. Het grootste struikelblok voor vegetariërs is 'dashi', een bouillon gemaakt van visvlokken (bonito). Dashi zit onzichtbaar in misosoep, noedelbouillons, sauzen en zelfs in ogenschijnlijk vegetarische groentegerechten. Ook in de konbini bevatten veel producten verborgen dierlijke ingrediënten. Het gebruik van vertaalapps met de camerafunctie is essentieel om ingrediëntenlijsten te scannen. In grote steden zoals Tokyo en Kyoto groeit het aanbod van veganistische restaurants gestaag, en apps zoals HappyCow zijn onmisbaar. Een traditionele, maar prijzige optie is Shojin Ryori, de volledig plantaardige keuken van boeddhistische monniken, die je vaak in tempelcomplexen vindt.
Glutenvrij
Een glutenvrij dieet volgen is in Japan bijzonder lastig. Vrijwel alle sojasaus, die in een enorm scala aan gerechten wordt gebruikt, bevat tarwe. Daarnaast is kruisbesmetting in keukens de standaard, worden noedels veelvuldig gegeten en zit er vaak tarwe verwerkt in beslag, marinades en sauzen. Wie strikt glutenvrij moet eten vanwege coeliakie, doet er goed aan een gedetailleerde dieetkaart in het Japans mee te nemen en zich voor te bereiden op het deels zelf koken van maaltijden.
Veiligheid voor vrouwen
Uit eten gaan en het bezoeken van bars is in Japan voor vrouwen uiterst veilig. Solo dineren is in de Japanse samenleving volledig genormaliseerd voor zowel mannen als vrouwen. In vrijwel elk restaurant vind je toonbankzitplaatsen (counter seating) waar individuele gasten eten zonder aangestaard te worden. Je zult je als soloreiziger zelden ongemakkelijk of onwelkom voelen in een eettentje.
Ook het uitgaansleven is over het algemeen zeer veilig. Vrouwen kunnen probleemloos alleen een izakaya of bar bezoeken. In drukke uitgaansdistricten zoals Kabukicho (Tokyo) of Dotonbori (Osaka) staan wel 'touts' (proppers) op straat die je agressief proberen over te halen hun club of bar binnen te gaan. Negeer deze personen volledig en loop stug door. Hoewel de fysieke veiligheid niet in het geding is, zijn dit de plekken waar toeristen vaak te veel betalen of in een scam belanden. Drink spiking (drogeren) komt in Japan zelden voor, maar de standaardregel geldt: houd in drukke clubs je drankje altijd in de gaten.