Peru is overwegend een gastvrij en veilig land voor backpackers, maar in de drukke toeristencentra zijn oplichters actief die inspelen op onoplettende reizigers. Van neptaxi's in Lima tot onbetrouwbare tourbureaus in Cusco; een gewaarschuwd mens telt voor twee. Door de meest voorkomende trucs te herkennen, voorkom je dat je reisbudget onnodig verdampt of je in vervelende situaties belandt.
Veelvoorkomende scams
In de grote steden en rondom bekende bezienswaardigheden rouleren een aantal klassieke trucs. Oplichters werken vaak in teams en maken handig gebruik van de chaos op straat of de vermoeidheid van reizigers die net uit een lange nachtbus stappen.
Vals geld
Dit is waarschijnlijk de meest voorkomende scam in Peru. Er is veel vals geld in omloop, zowel in Peruaanse soles als in Amerikaanse dollars. Het gebeurt vaak bij wisselkanoortjes op straat, in taxi's of bij kleine winkels. Je geeft een groot biljet, de verkoper laat het 'per ongeluk' vallen of wisselt het vliegensvlug om voor een vals biljet, en geeft het dan terug met de mededeling dat je met vals geld probeert te betalen. Soms krijg je vals geld als wisselgeld terug.
De afleidingstruc (mosterd of vogelpoep)
Terwijl je over straat loopt, spuit iemand ongemerkt een klodder mosterd, ketchup of nep-vogelpoep op je rug of tas. Een uiterst vriendelijke voorbijganger wijst je hierop en biedt direct aan om te helpen schoonmaken met een tissue. Terwijl jij afgeleid bent door de vlek, rolt een handlanger je zakken of snijdt je dagrugzak open.
Spookbureaus en valse tours
In steden als Cusco en Huaraz wemelt het van de straatverkopers die goedkope trekkings en tours aanbieden. Sommige van deze bedrijfjes bestaan helemaal niet. Ze verkopen je een ticket voor de Salkantay-trek of Rainbow Mountain, eisen een aanbetaling in contanten en de volgende ochtend komt er simpelweg niemand opdagen. Andere bureaus bestaan wel, maar beloven kleine groepen en Engelssprekende gidsen, waarna je in een overvolle bus belandt met een gids die alleen Spaans spreekt.
De neptaxi
Niet elke auto met een taxibordje op het dak is een officiële taxi. Vooral rond de luchthaven van Lima en grote busstations in Arequipa en Cusco wachten onofficiële chauffeurs. In het beste geval betaal je een zwaar overdreven ritprijs. In het slechtste geval stapt er onderweg een handlanger in en word je gedwongen om al je geld te pinnen, een praktijk die bekendstaat als een 'express kidnapping'.
Waar ze voorkomen
Oplichting concentreert zich vrijwel uitsluitend op plekken met een hoge doorstroom van buitenlanders. In Lima moet je vooral scherp zijn op de luchthaven Jorge Chávez, rondom de grote busterminals en in het historische centrum. In Cusco is Plaza de Armas de hotspot voor agressieve tourverkopers en proppers. Ook in Arequipa, rondom het Santa Catalina klooster en de busstations, zijn oplichters actief. Op het platteland en in kleinere bergdorpjes is de kans op scams juist heel klein; daar is de bevolking over het algemeen oprecht en behulpzaam.
Hoe herken je ze?
Scams beginnen vaak met een aanbod dat te mooi klinkt om waar te zijn. Een vierdaagse trektocht inclusief eten, materiaal en gids voor een fractie van de prijs die gerenommeerde bureaus vragen, klopt simpelweg niet. Bij taxi's ontbreken bij onofficiële wagens vaak de verplichte identificatiepapieren van de chauffeur op het dashboard en de officiële taxistickers op de ramen. Verder is extreme opdringerigheid een rode vlag. Iemand die je op straat aanspreekt en je direct naar een pinautomaat of een donker kantoortje wil leiden, heeft zelden goede bedoelingen.
Preventie
Een gezonde dosis wantrouwen helpt je een heel eind. Controleer wisselgeld altijd direct, zeker de biljetten van 50 en 100 soles. Voel aan het papier, controleer het watermerk en kijk of de inkt van het bedrag van kleur verandert als je het biljet kantelt. Locals doen dit constant, dus het is absoluut niet onbeleefd om biljetten tegen het licht te houden.
Boek tours en trekkings altijd bij bureaus met een fysiek kantoor en controleer vooraf recente online reviews. Vraag expliciet wat er wel en niet is inbegrepen.
Gebruik in steden als Lima en Arequipa altijd rit-apps zoals Uber of Cabify in plaats van een taxi op straat aan te houden. De rit is geregistreerd, de prijs staat vooraf vast en je hoeft geen contant geld te overhandigen, wat de kans op oplichting met vals geld direct elimineert.
Wat te doen als het misgaat
Mocht je onverhoopt toch in een scam trappen, blijf dan rustig. Bij agressie of een overval geef je direct je spullen af; geen enkele camera of telefoon is fysiek letsel waard. Doe vervolgens altijd aangifte bij de Policía de Turismo (Toeristenpolitie). Zij zijn speciaal opgeleid om reizigers te helpen, spreken vaak redelijk Engels en weten precies welke bendes of oplichters actief zijn. Voor verzekeringswerk heb je bovendien altijd een officieel politierapport nodig. Blokkeer bij diefstal direct je bankpassen via de app van je bank.
Valkuilen zonder scam
Niet elke financiële of logistieke tegenvaller in Peru is het gevolg van kwade opzet. Veel backpackers lopen tegen problemen aan door een gebrek aan voorbereiding of door de uitdagende geografie van het land.
Hoogteziekte onderschatten
Reizigers vliegen vaak direct van zeeniveau in Lima naar Cusco op 3.400 meter hoogte, om de volgende dag aan een zware trekking te beginnen. Dit is een garantie voor hoogteziekte. Het kost je niet alleen je gezondheid op dat moment, maar ook het geld van de tour die je moet afbreken. Neem minimaal twee tot drie dagen de tijd om te acclimatiseren voordat je fysieke inspanning levert.
Last-minute tickets voor Machu Picchu
Denken dat je de Inca Trail of treintickets naar Machu Picchu wel ter plekke kunt regelen, is een hardnekkige valkuil. In het hoogseizoen zijn de vergunningen voor de klassieke Inca Trail maanden van tevoren uitverkocht. Zelfs de reguliere toegangstickets voor Machu Picchu en de treinen vanuit Ollantaytambo zitten vaak weken vooraf vol. Wie te laat is, is aangewezen op dure noodoplossingen of loopt de ruïnes helemaal mis.
Reisafstanden verkeerd inschatten
Een blik op de kaart van Peru is verraderlijk. Een afstand van 300 kilometer lijkt een korte rit, maar als deze dwars door de Andes loopt, over smalle en bochtige bergwegen, zit je zomaar tien uur in de bus. Plan je reisschema niet te strak en houd rekening met vertragingen door wegafsluitingen of weersomstandigheden.
Veiligheid voor vrouwen & solo reizigers
Voor vrouwelijke solo reizigers brengt Peru specifieke aandachtspunten met zich mee. De machocultuur is sterk aanwezig, wat zich op straat kan uiten in nafluiten of ongewenste opmerkingen. Hoewel dit meestal bij verbale intimidatie blijft, is het vermoeiend. Negeer het simpelweg en loop door.
In het uitgaansleven van Cusco en Lima, met name in de bekende party hostels en nachtclubs, komt het drogeren van drankjes helaas voor. Laat je drankje nooit onbeheerd achter en accepteer geen geopende drankjes van vreemden, ook niet van andere reizigers die je net hebt ontmoet.
Wees extreem terughoudend met Ayahuasca- of San Pedro-ceremonies die op straat of via vage tussenpersonen worden aangeboden. Er zijn gevallen bekend van nep-sjamanen die misbruik maken van reizigers wanneer zij onder invloed van deze zware hallucinogenen verkeren. Boek spirituele retraites uitsluitend via hooggewaardeerde, gecertificeerde centra en idealiter op aanraden van mensen die je vertrouwt.
Wees tot slot alert op 'vriendelijke gidsen' die aanbieden om je na een tour nog een afgelegen, geheime tempel of uitzichtpunt te laten zien, los van de groep. Blijf altijd bij de groep of zorg dat je samen met andere backpackers optrekt als je buiten de gebaande paden treedt.