Sri Lanka staat bekend als een van de meest gastvrije landen in Azië, waar de lokale bevolking oprecht geïnteresseerd en behulpzaam is. Toch heeft de groeiende stroom backpackers ook een aantal klassieke toeristenvallen met zich meegebracht. Vooral in de drukke steden en langs de populaire zuidkust proberen gladde verkopers en chauffeurs soms een slaatje uit je reisbudget te slaan. Met een beetje voorbereiding prik je hier moeiteloos doorheen en kun je onbezorgd genieten van de echte Sri Lankaanse gastvrijheid.
Veelvoorkomende scams
De tuk-tuk omweg en 'kapotte' meter
Dit is de absolute klassieker in steden als Colombo en Kandy. Een chauffeur spreekt je aan, biedt een rit aan voor een verdacht laag bedrag, of beweert dat zijn meter toevallig net vandaag kapot is. Onderweg stopt hij ongevraagd bij een edelsteenwinkel, een batikfabriek of een souvenirshop. De smoes is vaak dat er een speciale boeddhistische feestdag is of dat hij een stempel moet halen voor brandstof. Jij voelt je verplicht om binnen te kijken, en de chauffeur strijkt een flinke commissie op.
De overgeprijsde kruidentuinen (Spice Gardens)
Tussen Kandy en Matale wemelt het van de 'Spice Gardens'. Vaak stelt je chauffeur voor om hier even de benen te strekken voor een gratis rondleiding. Je krijgt uitleg over kruiden, gevolgd door een gratis schouder- of nekmassage met Ayurvedische oliën. Daarna volgt de harde verkoop: je wordt een winkeltje in geloodst waar potjes crème en vage wondermiddelen voor absurde westerse prijzen worden verkocht. De druk om iets te kopen na die 'gratis' massage is hoog.
De commerciële paalvissers
Langs de zuidkust, rond Koggala en Ahangama, zie je de iconische paalvissers in de branding zitten. Wat ooit een traditionele manier van vissen was, is nu puur theater voor toeristen. Zodra je een camera of telefoon richt, komt er iemand agressief op je af om geld te eisen voor de foto. Betaal je niet, dan stappen de mannen direct van hun palen af.
Edelstenen en 'zeldzame' maanstenen
Sri Lanka is beroemd om zijn saffieren en maanstenen. In steden als Galle en Ratnapura word je regelmatig aangesproken met verhalen over unieke buitenkansjes. In de praktijk verkopen louche handelaars vaak gekleurd glas of synthetische stenen met een nep-certificaat. Tenzij je een expert bent, is de kans groot dat je veel te veel betaalt voor een waardeloze steen.
Waar ze voorkomen
De meeste scams concentreren zich rond de plekken waar toeristen gehaast of ongeïnformeerd zijn. Colombo is de absolute hotspot voor tuk-tuk trucs en verhalen over neppe festivals. In Kandy en de culturele driehoek loop je sneller tegen de Spice Gardens en edelsteenverkopers aan. De zuidkust trekt weer een ander type aan: hier draait het vaker om opdringerige 'beach boys' en de nep-vissers. Op het platteland en in de bergen rondom Ella of Nuwara Eliya zul je opvallend weinig last hebben van dit soort praktijken.
Hoe herken je ze?
Een oplichtingstruc begint in Sri Lanka vrijwel altijd met een te vlotte babbel op straat. Iemand spreekt je in vloeiend Engels aan met de standaardvraag: "Where are you from?" Gevolgd door een opmerking dat je hotel die dag gesloten is, of dat er toevallig net vandaag een zeldzame processie aan de gang is. Ook extrem lage prijzen voor vervoer zijn een rode vlag. Als een tuk-tuk chauffeur aanbiedt om je voor een paar roepies de hele stad te laten zien, weet je dat de echte prijs betaald gaat worden in tijdverlies bij souvenirwinkels.
Preventie
De makkelijkste manier om tuk-tuk drama te voorkomen, is door in Colombo en Kandy gebruik te maken van ride-hailing apps. Je ziet vooraf exact wat de rit kost en de route wordt via GPS bijgehouden, waardoor omwegen geen zin hebben.
Download de app PickMe zodra je in Sri Lanka landt. Dit is de lokale variant van Uber en werkt perfect voor tuk-tuks en taxi's, inclusief eten bestellen. Het bespaart je eindeloze onderhandelingen op straat.
Word je op straat aangesproken met een mooi verhaal over een festival? Blijf vriendelijk, zeg dat je al plannen hebt en loop resoluut door. Ga nooit in op aanbiedingen van wildvreemden die je ongevraagd de weg willen wijzen naar een 'betere' tempel of een goedkoper hotel. Spreek bij reguliere tuk-tuks altijd een duidelijke totaalprijs af voordat je instapt, en bevestig dat dit zonder stops bij winkels is.
Wat te doen als het misgaat
Mocht je onverhoopt toch in een ongemakkelijke situatie belanden, blijf dan kalm. Sri Lankanen zijn over het algemeen niet agressief. Zit je in een Spice Garden en wordt de verkoopdruk te hoog? Bedank vriendelijk, laat eventueel een kleine fooi achter voor de rondleiding en loop simpelweg naar buiten. Krijg je achteraf ruzie met een chauffeur over de ritprijs en voel je je geïntimideerd? Geef hem het afgesproken bedrag, pak je spullen en loop weg. In het uiterste geval kun je dreigen met de Tourist Police; alleen het noemen van die naam is vaak al genoeg om een lastige oplichter te laten afdruipen.
Valkuilen zonder scam
Niet elk probleem in Sri Lanka is opzet. Er zijn ook genoeg praktische valkuilen waar backpackers zichzelf in vastrijden. De bekendste is het onderschatten van reistijden. Een afstand van honderd kilometer klinkt behapbaar, maar in een lokale bus over slingerende bergpassen of drukke kustwegen ben je zo vier tot vijf uur verder.
Een andere veelgemaakte fout is wachten met het boeken van de beroemde treinreis van Kandy naar Ella. Gereserveerde zitplaatsen zijn in het hoogseizoen weken van tevoren uitverkocht. Koop je op de dag zelf een derdeklaas ticket, bereid je dan voor op zeven uur lang staan in een bloedhete, overvolle gang.
Wees extreem voorzichtig met Boeddha-afbeeldingen. Het is in Sri Lanka streng verboden om met je rug naar een Boeddhabeeld te staan voor een selfie. Ook tatoeages van Boeddha worden als zwaar beledigend gezien; toeristen zijn hierom in het verleden het land uitgezet. Bedek dergelijke tatoeages altijd.
Tot slot boeken veel reizigers hun jeepsafari voor Yala of Udawalawe via een willekeurige tussenpersoon op straat. Je eindigt dan vaak met een slechte gids, een overvolle jeep en verborgen kosten voor de parkentree. Regel dit soort tours altijd direct via je guesthouse of een goed aangeschreven organisatie.
Veiligheid voor vrouwen & solo reizigers
Sri Lanka is voor vrouwelijke solo reizigers over het algemeen een veilige en toegankelijke bestemming. Toch vraagt het land om iets meer waakzaamheid en aanpassingsvermogen dan bijvoorbeeld Thailand of Vietnam. Staren is heel gebruikelijk; dit is vaak pure nieuwsgierigheid, maar kan intimiderend aanvoelen.
Langs de kust, met name in plekken als Mirissa, Unawatuna en Hikkaduwa, kun je te maken krijgen met 'beach boys'. Deze jonge mannen zoeken vaak contact met westerse vrouwen en kunnen behoorlijk volhardend zijn in hun romantische of seksuele avances. Een duidelijke, zelfverzekerde "nee" is de beste aanpak. Negeer ze als ze blijven aandringen.
In overvolle lokale bussen komt ongewenste aanraking helaas voor. Probeer als vrouw naast een andere vrouw of een gezin te gaan zitten, of zoek een plek voorin de bus dicht bij de chauffeur. Word je toch lastiggevallen, maak dan direct stennis. Lokale vrouwen en medepassagiers zullen het vrijwel altijd voor je opnemen.
Kleding speelt een grote rol in hoe je wordt benaderd. Op het strand is badkleding volkomen normaal, maar zodra je het zand afstapt en het dorp inloopt, wordt verwacht dat je je bedekt. Een sarong of een t-shirt over je bikini doet wonderen voor het respect dat je krijgt. Bij tempels is het dragen van kleding over de schouders en knieën simpelweg verplicht voor iedereen.