De Sri Lankaanse keuken is een absolute verrassing voor veel reizigers en vormt vaak een onverwacht hoogtepunt van de backpacktrip. Verwacht een explosie aan kruiden, verse kokosnoot, pittige sambals en gigantische porties voor een fractie van de prijs die je thuis betaalt. Omdat het land rijk is aan lokaal verbouwde groenten en fruit, is het bovendien een paradijs voor vegetariërs en vegans. Of je nu aanschuift bij de familie van je guesthouse of streetfood haalt langs het spoor, eten in Sri Lanka is een culturele ervaring op zich.
Lokale specialiteiten
De onbetwiste basis van vrijwel elke maaltijd in Sri Lanka is 'rice and curry'. Dit is niet zomaar één gerecht, maar een flinke berg rijst omringd door meerdere kleine bakjes curry. De samenstelling wisselt dagelijks en varieert van romige dhal (linzen) en pompoen tot jackfruit, vis of kip. Bijna elk guesthouse maakt zijn eigen variant, die in de praktijk vaak verser en authentieker smaakt dan in westerse restaurants.
Een andere absolute must-try is kottu roti. Dit ultieme streetfoodgerecht wordt gemaakt van in stukjes gehakte roti, groenten, ei en eventueel vlees, gemengd met kruiden op een hete ijzeren plaat. Je hoort de koks vaak al van een afstand ritmisch slaan met hun metalen spatels.
Voor het ontbijt of als snack kom je vaak hoppers (appa) tegen. Dit zijn komvormige pannenkoekjes van gefermenteerd rijstmeel en kokosmelk, met krokante randjes en een zachte bodem, vaak geserveerd met een gebakken ei in het midden. String hoppers lijken qua naam op elkaar, maar zijn kleine nestjes van gestoomde rijstnoedels. Beide gerechten zijn ideaal om pittige pol sambol mee op te scheppen, een frisse mix van geraspte kokos, chili, limoen en rode ui.
Drank & alcohol
Langs de kant van de weg zie je overal feloranje kokosnoten liggen. Deze 'king coconuts' (thambili) worden voor je neus opengehakt en zijn de perfecte, goedkope dorstlesser in de benauwde tropische hitte. Voor de nodige cafeïne kun je niet om de beroemde Ceylon-thee heen. Locals drinken hun thee standaard met veel melk en extreem veel suiker. Vraag nadrukkelijk om thee zonder suiker ('no sugar') als je daar niet van houdt, al is de kans groot dat je alsnog een zoete kop krijgt.
Wat betreft alcohol is het lokale Lion bier overal verkrijgbaar en erg populair onder reizigers. Wil je iets sterkers proberen, ga dan voor arrack. Dit is een lokale sterke drank gedestilleerd uit gefermenteerd kokossap, die een beetje tussen rum en whiskey in zit. Het wordt doorgaans gemixt met ginger beer.
Alcohol koop je in Sri Lanka vaak bij speciale 'wine stores', kleine slijterijen die herkenbaar zijn aan de tralies voor het raam. Let op: op zogeheten Poya-dagen (elke volle maan) is de verkoop van alcohol in het hele land streng verboden, ook in bars en hotels.
Waar eten locals?
Als je echt lokaal en budgetvriendelijk wilt eten, zoek dan naar kleine eettentjes die de naam 'Hotel' of 'Bake House' op de gevel hebben staan. In Sri Lanka is een 'hotel' in deze context geen plek om te slapen, maar gewoon een simpel lokaal restaurant. Hier bestel je je maaltijden voor de allerlaagste prijzen en eet je zij aan zij met de lokale bevolking aan plastic tafeltjes.
Daarnaast zijn de vele bakkerijtjes perfect voor een snelle hap onderweg. Hier haal je 'short eats': hartige snacks zoals samosa's, groenterolletjes, vispasteitjes en gevulde roti's. Ze zijn ideaal als lunch tijdens lange bus- of treinreizen. Let wel even op de versheid; de vis- en vleesvarianten liggen soms al uren ongekoeld in de vitrine. Koop ze bij voorkeur op drukke plekken waar de doorloop hoog is.
Hygiëne & veiligheid
De hygiënestandaard in de Sri Lankaanse keukens is over het algemeen redelijk, maar als westerse reiziger moet je toch opletten. Drink nooit water uit de kraan. Koop verzegeld flessenwater of, nog beter en goedkoper, neem een herbruikbare waterfles met een ingebouwd filter (zoals een Lifestraw of Grayl) mee.
Streetfood is veilig zolang je je gezonde verstand gebruikt. Kies stalletjes waar het druk is met locals en waar je ziet dat het eten vers voor je neus wordt bereid op een gloeiend hete plaat. Wees iets voorzichtiger met rauwkost, ongeschild fruit en ijsblokjes, tenzij je in een westers georiënteerd café of een beter restaurant bent waar ze aantoonbaar gefilterd water gebruiken.
Was altijd je handen voor het eten. Locals eten hun maaltijden, en dan met name rice and curry, traditioneel met hun handen. Wil je dit zelf proberen? Gebruik dan uitsluitend je rechterhand, aangezien de linkerhand gereserveerd is voor toiletbezoek en als onrein wordt beschouwd.
Dieetwensen
Voor vegetariërs en veganisten is Sri Lanka zonder twijfel een van de makkelijkste bestemmingen in Azië. Omdat een aanzienlijk deel van de bevolking vanuit boeddhistische of hindoeïstische overtuiging geen vlees eet, is het aanbod aan plantaardige gerechten enorm. De traditionele curry's worden bovendien standaard bereid met kokosmelk in plaats van dierlijke zuivel. Geef bij het bestellen wel even duidelijk aan dat je geen gedroogde vis of 'Maldive fish' in je eten wilt. Dit wordt namelijk vaak als zoute smaakmaker toegevoegd aan groentegerechten en sambols.
Ook glutenvrij eten is goed te doen, mits je de roti en short eats overslaat. De basis van de meeste hoofdmaaltijden bestaat uit rijst, en gerechten zoals hoppers en string hoppers worden gemaakt van rijstmeel.
Veiligheid voor vrouwen
Hoewel Sri Lanka een enorm gastvrij land is, is de lokale barcultuur sterk door mannen gedomineerd. Authentieke lokale kroegen en de eerder genoemde wine stores worden vrijwel uitsluitend door mannen bezocht. Als vrouwelijke soloreiziger kan het ongemakkelijk voelen om hier in je eentje naar binnen te stappen; je trekt gegarandeerd veel starende blikken en het kan intimiderend overkomen.
In de bekende toeristische kustplaatsen (zoals Mirissa en Hiriketiya) en backpackerhubs als Ella is de sfeer in restaurants en bars gelukkig een stuk relaxter en gemengder. Wil je 's avonds laat nog ergens lokaal eten in een niet-toeristisch gebied? Dan is het vaak prettiger om dit samen met andere reizigers te doen, of simpelweg de eigenaar van je guesthouse te vragen of zij nog een verse maaltijd voor je kunnen bereiden. Dat laatste is in Sri Lanka vrijwel altijd mogelijk en vaak nog de lekkerste optie ook.