Geld & kosten

Zuid-Afrika is voor veel backpackers verrassend betaalbaar, zeker vergeleken met West-Europa. De prijzen lopen sterk uiteen: een hostelbed in een dorpje aan de Wild Coast kost een fractie van een nacht in het Waterfront van Kaapstad, en je uitgaven hangen sterk af van hoeveel je op safari wilt. Betalen gaat soepel met kaart, maar contant blijft onmisbaar zodra je het toerismecircuit verlaat. Hieronder de praktische kant: betalen, pinnen, budget en fooien.

Valuta & betalen

De munt is de Zuid-Afrikaanse rand (ZAR), vaak geschreven als R. Briefjes lopen van 10 tot 200 rand; vooral de coupures van 100 en 200 zijn lastig wisselbaar bij kleine verkopers, dus houd genoeg kleingeld aan. Pinnen en contactloos betalen is in steden, toeristische plaatsen en grotere supermarkten volledig ingeburgerd; een kaart met chip en contactloze functie werkt vrijwel overal. Visa en Mastercard worden breed geaccepteerd, American Express minder.

Buiten de gebaande paden verandert het beeld. In township-eetstalletjes, bij straatverkopers, op lokale taxiroutes (de minibustaxi's) en in afgelegen dorpen reken je vrijwel altijd contant af. Houd daarom altijd een buffer aan kleine briefjes en muntgeld bij je, ook als je normaal alles pint. Een tweede kaart op een aparte plek bewaren is verstandig, want bij skimming of een ingeslikte kaart sta je anders zonder toegang tot geld.

Geld wisselen & pinnen

Pinautomaten staan in elke stad en bij de meeste tankstations en winkelcentra. De automaat rekent vaak een vast bedrag plus een percentage, en je eigen bank kan daar nog kosten bovenop leggen; grotere bedragen ineens opnemen scheelt dus in transactiekosten. Kies waar mogelijk de optie om in rand af te rekenen in plaats van in euro's, want de automatische omrekening (DCC) levert bijna altijd een slechtere koers op.

Wisselen van contant euro's of dollars kan bij wisselkantoren op luchthavens en in winkelcentra, maar de koers daar is zelden gunstig. In de praktijk is pinnen bij een ATM van een gevestigde bank goedkoper en eenvoudiger dan cash meebrengen om te wisselen. Gebruik bij voorkeur automaten binnen of direct naast een bankfiliaal, niet de vrijstaande exemplaren op straat of in slecht verlichte hoeken.

Skimming en hulp-truc komen voor bij pinautomaten. Accepteer nooit "hulp" van omstanders, ook niet als de automaat hapert, en laat je niet afleiden tijdens het pinnen. Geeft een automaat een foutmelding of slikt hij je kaart in, blokkeer de kaart dan meteen en stap niet in op aanbiedingen om het opnieuw te proberen.

Een slimme cash-strategie: neem een paar grotere bedragen op in plaats van vaak kleine, verdeel je geld en kaarten over verschillende plekken, en houd altijd genoeg klein contant geld voor fooien, taxi's en afgelegen plaatsen waar geen pin werkt.

Dagbudget

Wat je per dag uitgeeft, hangt vooral af van je reisstijl, de regio en het seizoen. Een dorm in een rustig kustplaatsje, zelf koken en reizen met de Baz Bus of lokaal vervoer houdt de kosten laag, terwijl Kaapstad, wijnregio's en meerdaagse safari's je budget snel opdrijven. In het hoogseizoen (rond de beste reistijd ) liggen prijzen voor accommodatie en tours hoger en is vooraf boeken slim. Onderstaande tabel geeft een richtlijn per niveau.

Een auto delen met andere reizigers verlaagt de vervoerskosten flink en geeft toegang tot plekken waar geen openbaar vervoer komt. Zelf koken in hostels met keuken scheelt eveneens fors, want uit eten gaan is in toeristische steden niet altijd goedkoop.

Prijsindicaties

Onderstaande prijzen geven een gevoel voor wat dagelijkse uitgaven kosten, van een maaltijd tot lokaal vervoer.

Fooi & afdingen

Fooien zit diep in de Zuid-Afrikaanse cultuur en is voor veel mensen in de horeca en toerisme een wezenlijk deel van hun inkomen. In restaurants is rond 10 procent gebruikelijk, en bij grotere gezelschappen wordt soms al een service charge toegevoegd; controleer dat op de rekening voordat je nog eens fooi geeft. Ook bij rondleidingen, safari-gidsen en chauffeurs wordt een fooi gewaardeerd. Een typisch Zuid-Afrikaans verschijnsel zijn de car guards: mensen die op straat en parkeerterreinen op je auto letten, en die je bij vertrek een paar rand geeft.

Afdingen hoort niet bij gewone winkels, supermarkten of restaurants; daar staan de prijzen vast. Op markten met curio's, kunstnijverheid en souvenirs is onderhandelen wel normaal en wordt het zelfs verwacht. Doe dat vriendelijk en met humor: noem een lager bedrag, beweeg richting het midden en wees bereid weg te lopen als de prijs niet klopt. Forceer het bedrag nooit en blijf respectvol, want het gaat vaak om mensen die rondkomen van kleine marges.

• Wel fooi: restaurants (±10%), gidsen, chauffeurs, car guards en kappers.
• Geen afdingen: supermarkten, winkels met vaste prijzen en restaurants.
• Wel afdingen: souvenir- en ambachtsmarkten, rustig en met respect.
• Don't: agressief onderhandelen over een paar rand of beloofde fooi achterhouden.