De Australische eetcultuur is een fascinerende en soms verwarrende mix van Britse koloniale tradities, een enorme golf van naoorlogse Aziatische en mediterrane migratie, en oeroude inheemse ingrediënten. Waar je in de outback vaak bent aangewezen op simpele, zware maaltijden uit een wegrestaurant, barsten de grote steden van de innovatieve, bekroonde restaurants en een wereldberoemde brunchcultuur. Voor backpackers is het culinaire landschap er echter vooral een van extremen: enerzijds kook je noodgedwongen elke avond pasta in de hostelkeuken om geld te besparen, anderzijds ontdek je dat een perfecte ‘flat white’ of een traditionele pubmaaltijd een essentieel onderdeel is van de ware Australische reiservaring.
Lokale specialiteiten
De nationale keuken van Australië draait niet om ingewikkelde recepten of verfijnde kooktechnieken, maar om comfortfood, informele settingen en de moed om smaken te combineren. Veel specialiteiten zijn diepgeworteld in de werkende klasse en de landbouwgeschiedenis van het land.
De iconische pub-klassiekers
Als er één gerecht is dat de titel van informeel nationaal gerecht verdient, dan is het de Chicken Parmigiana, door locals liefkozend de ‘parmi’ of ‘parma’ genoemd. Dit is een enorme gepaneerde kipschnitzel, overgoten met tomatensaus, belegd met een plak ham en overbakken met een dikke laag smeltkaas. Het wordt standaard geserveerd met een berg friet en een kleine salade, en vormt de ruggengraat van vrijwel elk pubmenu in het land. Een andere klassieker is de ‘meat pie’, een kleine, hartige taart gevuld met rundergehakt en jus. Deze koop je bij voorkeur bij een lokale bakkerij langs de snelweg of bij een tankstation, en eet je uit de hand, rijkelijk voorzien van tomatenketchup.
Bush tucker en exotisch vlees
Australië is een van de weinige landen ter wereld waar het nationale symbool – de kangoeroe – regelmatig op de barbecue belandt. Kangoeroevlees is extreem mager, gezond, relatief goedkoop en ligt gewoon in de schappen van de grote supermarkten. Het moet kort en heet gebakken worden (bij voorkeur ‘medium rare’), anders wordt het taai. Daarnaast vind je in gespecialiseerde restaurants of outback-pubs soms emoe of krokodil op het menu. Krokodil smaakt verrassend genoeg naar een kruising tussen kip en vis. Ook is er een groeiende waardering voor ‘bush tucker’: inheemse ingrediënten die al tienduizenden jaren door de Aboriginals worden gebruikt. Denk aan macadamianoten, finger limes (kleine citrusvruchten die als kaviaar in de mond exploderen), lemon myrtle en wattle seed.
Vegemite en zoete nostalgie
Geen enkel voedingsmiddel verdeelt de meningen zo sterk als Vegemite. Deze donkerbruine, zoute gistpasta is een overblijfsel uit het bierbrouwproces en zit vol vitamine B. Australiërs groeien ermee op en smeren het dik op hun toast. Voor buitenlanders is de eerste hap vaak een traumatische zoute schok. De truc is om eerst een royale laag boter op je toast te smeren en daar slechts een flinterdun schraapsel Vegemite aan toe te voegen. Aan de zoete kant van het spectrum is de Tim Tam de onbetwiste koning van de supermarktkoekjes. De ‘Tim Tam Slam’ is een ritueel onder backpackers: je bijt twee schuin tegenover elkaar liggende hoekjes van het chocoladekoekje af, gebruikt het koekje als een rietje om hete thee of koffie op te zuigen, en propt het razendsnel in je mond voordat de smeltende chocolade in je mok valt.
Drank & alcohol
De Australische drinkcultuur is robuust, sociaal en helaas voor backpackers ook exorbitant duur. Alcohol wordt zwaar belast, waardoor je drinkgewoontes zich snel zullen aanpassen aan je budget. Tegelijkertijd heeft het land een koffiecultuur van absolute wereldklasse, waar ketens zoals Starbucks steevast de strijd verliezen van onafhankelijke lokale branderijen.
De obsessieve koffiecultuur
In steden als Melbourne, Sydney en Brisbane is koffie een serieuze aangelegenheid. Filterkoffie of slappe automatenkoffie is vrijwel onvindbaar; alles draait om espresso-gebaseerde dranken van getrainde barista’s. De Australische uitvinding (hoewel Nieuw-Zeeland dit betwist) is de ‘Flat White’: een dubbele ristretto of espresso met perfect opgeschuimde, fluweelzachte melk, met minder schuim dan een cappuccino. Zelfs in kleine, stoffige outback-dorpjes of bij een tankstation langs de snelweg vind je tegenwoordig vaak een uitstekende espressomachine en iemand die precies weet hoe hij een perfecte koffie moet zetten.
Bier, bottle-o’s en regionale trots
Alcohol is in Australië niet te koop in de supermarkt (behalve in de staat South Australia, en zelfs dan onder strikte voorwaarden). Je moet hiervoor naar een gespecialiseerde slijterij, de zogenaamde ‘bottle-o’ (Bottle Shop). Grote ketens zijn Dan Murphy’s, BWS en Liquorland. Bier is de nationale dorstlesser, maar de merkentrouw is extreem regionaal verdeeld. Bestel je in Queensland een Victoria Bitter (VB), dan word je vreemd aangekeken; daar drinkt men XXXX Gold of Great Northern. In South Australia zweert men bij Coopers. Naast deze commerciële giganten is de craft beer scene de afgelopen tien jaar geëxplodeerd. Elke middelgrote stad heeft inmiddels meerdere microbrouwerijen waar je ter plekke uitstekende, hooggewalmde IPA’s en pale ales kunt proeven, al betaal je hier al snel 12 tot 15 dollar voor een pint.
Wijn en de onvermijdelijke ‘goon’
Australië produceert wijnen van topkwaliteit in regio’s als de Barossa Valley, de Hunter Valley en Margaret River. Voor de gemiddelde backpacker is een fles goede wijn echter vaak net te prijzig. Dit gat in de markt wordt opgevuld door ‘cask wine’, wereldwijd berucht onder de naam ‘goon’. Dit is goedkope, industrieel geproduceerde wijn die wordt verkocht in vierliterpakken met een plastic zak en een tapje erin. Het is veruit de goedkoopste manier om alcohol te consumeren. Het is de standaarddrank tijdens feestjes in hostels, waarna de opgeblazen, lege zilveren zakken door backpackers vaak worden gebruikt als geïmproviseerde kussens, een fenomeen dat bekendstaat als het ‘goon pillow’.
Waar eten locals?
Als je de authentieke Australische eetcultuur wilt ervaren, moet je de toeristische strip met dure restaurants achter je laten en de plekken opzoeken waar de locals na het werk of in het weekend samenkomen.
Pubs en counter meals
De Australische pub (public house) is veel meer dan alleen een kroeg; het is het sociale hart van de gemeenschap, vooral in regionale en landelijke gebieden. Pubs serveren vrijwel altijd eten, de zogenaamde ‘counter meals’. Je loopt naar de bar, bestelt en betaalt je eten, krijgt een nummer of een pieper mee, en haalt je eten op of laat het aan je tafel brengen. Om doordeweeks klanten te trekken, hebben vrijwel alle pubs speciale thema-avonden. De ‘$15 Steak Night’ op dinsdag of de ‘Parmi & Pint’ deal op woensdag zijn voor backpackers dé manier om betaalbaar buiten de deur te eten met grote porties.
SLSC’s en RSL Clubs
Een fantastisch en typisch Australisch geheim voor goedkoop en goed eten met een waanzinnig uitzicht, zijn de Surf Life Saving Clubs (SLSC) en de Returned and Services League (RSL) clubs. SLSC’s bevinden zich vrijwel altijd direct op de duurste locaties aan het strand. Ze hebben vaak een bistro of restaurant op de eerste verdieping dat open is voor het publiek. Omdat het non-profitorganisaties zijn, zijn de prijzen voor eten en drinken hier aanzienlijk lager dan in commerciële strandtenten. Je kunt er uitstekend terecht voor fish and chips met uitzicht op de oceaan. RSL-clubs (van oorsprong voor oorlogsveteranen) vind je in elk dorp en stad; ze bieden enorme, goedkope maaltijden en goedkoop bier aan in een enigszins gedateerde, maar uiterst lokale setting. Je moet je vaak wel even legitimeren met je paspoort bij de ingang.
De openbare park-barbecue
De meest authentieke Australische eetervaring kost je qua faciliteiten helemaal niets. Vrijwel elk fatsoenlijk openbaar park, strand of recreatiegebied in het land is uitgerust met gratis te gebruiken, elektrische of gasgestookte barbecues. Deze worden onderhouden door de lokale gemeente. In het weekend trekken families, vriendengroepen en backpackers massaal naar de parken met een ‘esky’ (koelbox) vol worstjes (‘snags’), uien, brood en bier.
Het is een ongeschreven, maar zeer strikte regel dat je de openbare barbecue na gebruik grondig schoonmaakt voor de volgende persoon. Zorg dus dat je altijd een rol keukenpapier en wat water of bier bij de hand hebt om de hete plaat schoon te schrapen zodra je vlees gaar is.
Hygiëne & veiligheid
De hygiënestandaarden in de Australische horeca en voedselindustrie zijn extreem hoog, vergelijkbaar met of zelfs strenger dan in West-Europa. Restaurants en cafés worden regelmatig gecontroleerd en voedselvergiftiging opgelopen in de horeca is zeldzaam.
Leidingwater is overal in Australië volkomen veilig om te drinken, en het is gebruikelijk om in een café of pub direct bij binnenkomst gratis een karaf ijswater te krijgen. Alleen op zeer afgelegen plekken in de outback, op campings of in kleine roadhouses, kom je soms kranen tegen met ‘bore water’ (grondwater). Als hier een bordje “Not suitable for drinking” bij staat, neem dat dan serieus en gebruik dit water alleen om af te wassen of te douchen.
De grootste risico’s op het gebied van voedselveiligheid liggen bij jezelf, met name tijdens het kamperen of roadtrippen. De Australische hitte is meedogenloos. Vlees en zuivel bederven in een warme auto binnen een uur. Een goede, dikwandige esky en een constante voorraad ijsblokjes (verkrijgbaar bij elk tankstation) zijn van levensbelang als je geen elektrische koelkast in je busje hebt. Bovendien moet je tijdens het wildkamperen je eten altijd strak afgesloten opbergen in je voertuig. Slimme vogels zoals kookaburra’s stelen letterlijk de worstjes rechtstreeks van je barbecuepan, en ’s nachts knagen possums (buidelratten) en dingo’s moeiteloos door zachte tassen en tentdoek heen als ze eten ruiken.
Dieetwensen
Reizen met specifieke dieetwensen is in de Australische steden makkelijker dan in vrijwel elk ander land ter wereld. De bevolking is extreem gezondheidsbewust en de horeca is volledig ingesteld op elke mogelijke voedselallergie of levensovertuiging.
In steden als Melbourne, Sydney, Brisbane en de toeristische hubs zoals Byron Bay, is het aanbod voor veganisten en vegetariërs fenomenaal. Vrijwel elk café biedt standaard alternatieven voor melk aan (haver-, amandel-, soja- of macadamiamelk) en heeft meerdere volwaardige plantaardige gerechten op het menu staan. Ook glutenvrij (gluten-free of ‘GF’) is de absolute norm; Australië is een van de weinige landen waar zelfs de fastfoodketens standaard glutenvrije broodjes aanbieden. Bij het bestellen in een restaurant is het de normaalste zaak van de wereld om ingrediënten aan te passen of weg te laten.
Dit vooruitstrevende culinaire landschap verandert echter drastisch zodra je de snelweg verlaat en de outback in rijdt. In landelijke gebieden en wegarbeiders-pubs is groente vaak beperkt tot een handje doperwten en ligt de focus zwaar op rundvlees, frituursnacks en schnitzels. Voor een strikte veganist of iemand met een ernstige glutenallergie is een roadtrip door regionale delen van het Northern Territory of West-Australië een uitdaging. Je zult in die gebieden sterk moeten leunen op zelf koken, aangezien de voorraad in afgelegen roadhouse-supermarkten beperkt en erg duur is.
Veiligheid voor vrouwen
Australië is over het algemeen een zeer veilige bestemming, en de horeca en het uitgaansleven vormen daarop geen uitzondering. Vrouwen kunnen zonder problemen alleen uit eten gaan in restaurants of een biertje drinken in een pub. De sfeer is vrijwel altijd ongedwongen en respectvol.
Toch is er een duidelijke kanttekening bij het nachtleven in de grote backpackershubs en steden. De drinkcultuur onder zowel de lokale jeugd als reizigers kan excessief zijn. Grote uitgaansgebieden, zoals Fortitude Valley in Brisbane of King Street in Melbourne, kunnen in de late uurtjes intimiderend of chaotisch aanvoelen.
Net als in andere westerse landen komt drink-spiking (het ongemerkt toevoegen van drugs aan een drankje) helaas voor in het Australische nachtleven, met name in drukke, op jongeren en backpackers gerichte nachtclubs. Laat je drankje nooit onbeheerd achter, neem geen open drankjes aan van vreemden en let in een luidruchtige club altijd op elkaar.
In kleine dorpjes en afgelegen outback-pubs is het risico op serieuze incidenten klein, maar de sfeer kan er soms erg masculien en ouderwets zijn. Deze pubs worden na werktijd vaak gedomineerd door mijnwerkers, veeboeren of bouwvakkers. Hoewel Australiërs van nature vriendelijk en praatgraag zijn, kan de aandacht in zo’n testosteron-gedreven omgeving voor een solo reizende vrouw soms overweldigend of ongewenst zijn. Een gezonde dosis assertiviteit en duidelijk je grenzen aangeven is hier vaak voldoende; de barman of -vrouw fungeert in zulke kleine gemeenschappen bovendien altijd als een uitstekend en beschermend aanspreekpunt als iemand zich vervelend gedraagt.