Geld & kosten

Nepal geldt als een van de goedkopere bestemmingen in Azië, maar hoeveel je werkelijk uitgeeft hangt sterk af van waar je bent: een dag in Kathmandu of Pokhara kost iets anders dan een dag onderweg naar Everest Base Camp, waar prijzen oplopen naarmate je hoger komt en verder van de weg raakt. Wie zijn geldzaken goed regelt, voorkomt onnodige kosten en vervelende verrassingen op plekken waar geen pinautomaat meer te vinden is.

Valuta & betalen

De officiële munteenheid van Nepal is de Nepalese roepie (NPR, ook geschreven als Rs). Er zijn briefjes van onder meer 5, 10, 20, 50, 100, 500 en 1000 roepie in omloop, en munten voor de kleinere bedragen. Oudere, sterk gescheurde of erg vieze briefjes worden in sommige winkels en op de markt geweigerd; het is handig om briefjes in redelijke staat aan te houden, vooral de kleinere coupures die je dagelijks gebruikt voor eten, lokaal vervoer en kleine aankopen.

De Nepalese roepie is gekoppeld aan de Indiase roepie tegen een vaste, door de overheid vastgestelde koers. Indiase roepies worden in de praktijk op sommige plekken geaccepteerd, met name dicht bij de grens met India, maar dit is geen vaste regel en je kunt er niet overal op rekenen. Grotere biljetten Indiase roepie zijn in Nepal al langere tijd niet meer toegestaan als betaalmiddel. Ga er daarom niet vanuit dat je met Indiase contanten je hele reis door kunt komen; wissel op tijd om naar Nepalese roepie.

Contant geld is in Nepal nog altijd de belangrijkste manier van betalen. In Kathmandu en Pokhara accepteren steeds meer hotels, grotere restaurants en winkels die op toeristen gericht zijn een creditcard of soms een lokale betaal-app, maar dit is niet overal het geval en kan met extra kosten gepaard gaan. Zodra je buiten de grotere steden komt, in kleinere dorpen of op trekkingroutes, is contant geld vaak de enige optie. Theehuizen langs bekende trekkingroutes zoals de Annapurna Circuit of de route naar Everest Base Camp werken vrijwel uitsluitend met contant geld, en dat geldt ook voor lokaal vervoer, kleine restaurants en de meeste marktkraampjes.

De Nepalese roepie is een gesloten valuut: je kunt hem buiten Nepal nauwelijks tot niet wisselen. Neem daarom geen grote hoeveelheden roepie mee naar huis en wissel liever tijdig terug bij een officiële wisselkantoor, bijvoorbeeld op de luchthaven, met behoud van je oorspronkelijke wisselbewijzen.

Voor de export van Nepalese roepie gelden beperkingen: er staat een maximum aan het bedrag dat je legaal het land uit mag nemen. Bewaar daarom de bonnetjes van officiële geldwissels, want sommige exchange-kantoren op de luchthaven vragen daarnaar als je aan het einde van je reis roepie wilt terugwisselen naar euro's of dollars.

Geld wisselen & pinnen

Contant geld wisselen kan op meerdere manieren: bij banken, bij officiële, vergunde wisselkantoren (money changers) en op de luchthaven van Kathmandu. Wisselkantoren in toeristische wijken zoals Thamel in Kathmandu of Lakeside in Pokhara zijn er in ruime mate en werken doorgaans snel, al lonen vergelijken van koersen de moeite als je een groter bedrag wisselt. Euro's en Amerikaanse dollars zijn de meest gangbare vreemde valuta om te wisselen; zorg dat de biljetten die je meeneemt schoon, ongescheurd en van een recentere druk zijn, want beschadigde of oude biljetten worden regelmatig geweigerd.

Pinnen bij een geldautomaat is in de grotere steden goed mogelijk. In Kathmandu, Pokhara en andere regionale centra vind je automaten van diverse Nepalese banken die internationale bankpassen accepteren, met een limiet per opname en meestal een vaste transactiekosten die de lokale bank in rekening brengt, los van eventuele kosten van je eigen bank thuis. Het is verstandig om bij aankomst een groter bedrag in één keer op te nemen in plaats van vaak kleine bedragen, om dubbele transactiekosten te beperken.

Buiten de steden wordt het aanbod van geldautomaten snel dunner. Op populaire trekkingroutes is er vaak nog een laatste betrouwbare geldautomaat op een centraal punt onderweg, bijvoorbeeld in een grotere nederzetting halverwege de route, maar hoger in de bergen is pinnen niet of nauwelijks meer mogelijk. Automaten die er wel staan werken niet altijd, raken zonder contant geld of accepteren niet elke buitenlandse pas. Neem daarom vóór je aan een trektocht begint voldoende contant geld mee in kleine coupures voor de hele duur van je tocht, inclusief marge voor onvoorziene dagen door bijvoorbeeld weer of vermoeidheid.

Reken bij een trektocht ruim vooraf uit hoeveel contant geld je nodig denkt te hebben en neem dat mee in overzichtelijke coupures. Theehuizen op grotere hoogte kunnen niet wisselen en accepteren zelden grote biljetten voor kleine aankopen.

Creditcards zijn in de praktijk vooral bruikbaar in hotels in de middenklasse en hoger, bij sommige grotere reisbureaus voor het boeken van tochten of vluchten, en in een deel van de restaurants in de toeristische wijken van Kathmandu en Pokhara. Reken op een opslag of servicekosten wanneer je met kaart betaalt, en houd er rekening mee dat een kaartbetaling bij stroomuitval of een slechte internetverbinding niet altijd lukt. Contant geld blijft daarom de basis van je financiële planning in Nepal, aangevuld met een kaart als reserve voor grotere uitgaven in de stad.

Dagbudget

Wat een dag in Nepal kost, hangt sterk af van je reisstijl en van waar je bent. Een dag in een stad als Kathmandu of Poksokara ligt lager dan een dag onderweg op een trektocht met gids, porter en verplichte vergunningen, waar accommodatie, maaltijden en toegang tot het gebied in de prijs zitten opgeteld. Ook het seizoen speelt mee: in het hoogseizoen rond het najaar, wanneer het weer het meest stabiel is, liggen prijzen voor accommodatie en georganiseerde tochten vaak wat hoger dan in de rustigere maanden.

Dagbudget:

Op het goedkope niveau reis je met eenvoudige guesthouses of teehuizen, eet je overwegend lokaal en verplaats je je met openbaar vervoer of gedeelde jeeps. Op backpackerniveau geef je iets meer uit aan comfort in accommodatie, kunt je af en toe een georganiseerde dagtocht of activiteit boeken en wissel je lokaal eten af met wat westerse gerechten in toeristische restaurants. Op comfortabel niveau kies je vaker voor een privékamer met eigen badkamer, boek je binnenlandse vluchten in plaats van lange busritten en neem je gemakkelijker een gids of tour mee. Op luxeniveau reken je op hotels met meer voorzieningen, privévervoer en volledig verzorgde trektochten met ervaren gidsen en porters.

Trekkingroutes vormen een aparte kostenpost binnen je algehele budget. Verplichte vergunningen zoals een TIMS-kaart en gebiedsspecifieke toegangspermits, de kosten van een gids of porter als je die inhuurt, en de prijzen in theehuizen die hoger liggen naarmate je verder van de weg en hoger de berg in komt, tellen op bovenop je normale dagelijkse uitgaven. Wie een langere trektocht plant, doet er goed aan dit apart te begroten naast het gewone reisbudget voor de rest van de reis.

Prijsindicaties

Naast een dagbudget geeft een overzicht van losse prijzen een beter beeld van waar je geld precies aan opgaat. Accommodatie loopt uiteen van eenvoudige guesthouses en teehuizen tot hotels met meer comfort in Kathmandu en Pokhara; eten bij lokale restaurants (vaak aangeduid als "local" of "dal bhat house") is aanzienlijk goedkoper dan een maaltijd in een restaurant gericht op internationale bezoekers. Vervoer over land, met lokale bussen of gedeelde jeeps, is goedkoper dan een binnenlandse vlucht, maar kost aanmerkelijk meer tijd, zeker op bergachtige routes waar de afstand op de kaart niet overeenkomt met de werkelijke reistijd.

Richtprijzen:

Trekking brengt eigen kostenposten met zich mee die niet in een gewone richtprijzentabel passen: verplichte vergunningen voor nationale parken en beschermde gebieden, de vergoeding voor een gids of porter per dag, en de prijs van maaltijden en overnachtingen in theehuizen die hoger uitvalt naarmate je verder van bevoorradingsroutes verwijderd raakt. Voor actuele bedragen van specifieke vergunningen en gidsen verwijst deze pagina naar de subpagina's over activiteiten en vervoer, waar dit per route en gebied wordt uitgewerkt.

Een binnenlandse vlucht, bijvoorbeeld tussen Kathmandu en een bergdorp als vertrekpunt voor een trektocht, ligt in prijs een stuk hoger dan een busrit over dezelfde afstand, maar bespaart soms een dagreis of meer over lastig begaanbare wegen. Deze afweging tussen tijd en geld keert op meerdere plekken in Nepal terug, en is vaak een van de grotere knoppen waar je aan kunt draaien om je totale reisbudget bij te sturen.

Fooi & afdingen

Fooi geven is in Nepal gebruikelijk, vooral richting gidsen en porters bij een georganiseerde trektocht. Voor hen vormt fooi vaak een substantieel deel van hun inkomen naast het basisloon dat via het reisbureau wordt geregeld. Bij een meerdaagse trektocht met gids en porter is het gangbaar om aan het einde van de tocht een fooi te geven, doorgaans in Nepalese roepie en apart voor de gids en de porter, waarbij de gids meestal iets meer ontvangt dan de porter. Reisbureaus en lokale operators kunnen desgevraagd een indicatie geven van een gangbaar bedrag voor de specifieke tocht die je boekt.

In restaurants in de grotere steden en toeristische gebieden wordt een fooi op prijs gesteld maar is deze niet verplicht; een klein bedrag boven de rekening, of het naar boven afronden van het totaal, wordt als gebruikelijk gezien. In eenvoudige lokale eetgelegenheden en theehuizen op trekkingroutes is fooi minder gangbaar en wordt de rekening vaker exact betaald.

Afdingen hoort bij het kopen op markten, bij straatverkopers en in kleinere winkels zonder vaste prijskaartjes, bijvoorbeeld voor souvenirs, kleding of trekkingspullen in de toeristische wijken van Kathmandu en Pokhara. In supermarkten, grotere winkelketens en de meeste restaurants gelden vaste prijzen en is afdingen niet gebruikelijk. Bij het afdingen op de markt helpt het om vooraf een idee te hebben van een redelijke prijs, bijvoorbeeld door bij een paar kraampjes te informeren voordat je onderhandelt, en om het gesprek luchtig te houden in plaats van scherp af te dwingen. Een groot prijsverschil tussen de vraagprijs en wat je uiteindelijk betaalt is normaal en geen teken dat er iets misgaat; het hoort bij de manier waarop op dit soort plekken met prijzen wordt omgegaan.