Indonesië is een gigantische archipel, wat betekent dat het vervoer een avontuur op zich is. Tussen de eilanden reis je met binnenlandse vluchten of trage veerboten, terwijl je op het land afhankelijk bent van een mix van treinen, bussen, minivans en scooters. De infrastructuur verschilt enorm per eiland: waar Java een strak georganiseerd treinnetwerk heeft, ben je op eilanden als Sumatra of Flores overgeleverd aan lange, hobbelige busritten. Flexibiliteit en een realistische reisplanning zijn hier essentieel om niet constant onderweg te zijn.
Openbaar vervoer
Het openbaar vervoer in Indonesië is spotgoedkoop en bereikt vrijwel elke uithoek van het land, al varieert het comfortniveau sterk. Op Java is de trein absoluut de beste keuze. Het netwerk is betrouwbaar, comfortabel en biedt prachtige uitzichten op rijstvelden en vulkanen. Voor de overige eilanden ben je voor openbaar vervoer over land aangewezen op bussen. Dit varieert van luxe touringcars met airconditioning tot aftandse lokale bussen waar kippen en rijstbalen in het gangpad staan.
Tussen de eilanden varen talloze veerboten. Voor de kortere oversteken, zoals van Java naar Bali of van Bali naar Lombok, vertrekken er dagelijks meerdere roro-ferries (roll-on-roll-off) en snelle speedboten. De publieke veerboten zijn traag maar zeer betaalbaar, terwijl de commerciële fastboats je voor een hogere prijs uren reistijd besparen.
Download de apps Traveloka en Tiket.com. Dit zijn de meest gebruikte platforms in Indonesië voor het boeken van treintickets, binnenlandse vluchten en langeafstandsboten. Ze accepteren vaak buitenlandse creditcards, wat bij de officiële websites van vervoersmaatschappijen niet altijd lukt.
Lange afstanden
Voor echt grote afstanden ontkom je bijna niet aan binnenlandse vluchten. Luchtvaartmaatschappijen zoals Garuda Indonesia, Citilink, AirAsia en Lion Air verbinden de belangrijkste eilanden met elkaar. Vliegen scheelt dagen reistijd, zeker als je bijvoorbeeld van Sumatra naar Sulawesi wil. Houd er wel rekening mee dat goedkopere maatschappijen zoals Lion Air berucht zijn om hun vertragingen.
Op Java reis je lange afstanden het best met de trein. De treinen zijn verdeeld in drie klassen: Eksekutif (luxe, ruime stoelen, sterke airco), Bisnis (iets minder ruimte) en Ekonomi (krappe bankjes, vaak recht op de rug). Voor ritten van meer dan vier uur is Eksekutif de meerprijs absoluut waard. Buiten Java zijn nachtbussen de standaard voor lange afstanden. Op populaire routes, zoals van Jakarta naar Bali of dwars door Sumatra, rijden moderne slaapbussen met stoelen die bijna volledig plat kunnen.
Voor reizigers met veel tijd en een krap budget zijn er de Pelni-schepen. Dit zijn enorme staatsveerboten die routes varen door de hele archipel. Een tocht van Java naar Papua kan zomaar een week duren. Het is een unieke, rauwe reiservaring waarbij je slaapt op matrasjes in grote slaapzalen, maar verwacht geen luxe of westers comfort.
Lokaal vervoer
Binnen steden en dorpen is lokaal vervoer chaotisch maar altijd aanwezig. De meest authentieke manier om je te verplaatsen is de angkot of bemo. Dit zijn omgebouwde minivans die een vaste route rijden. Je steekt je hand op om ze te stoppen en tikt op het raam als je eruit wil. Er zijn geen vaste haltes. Tarieven zijn extreem laag, maar als buitenlander moet je vooraf goed weten wat de gangbare prijs is, anders betaal je gegarandeerd te veel.
Daarnaast zie je overal de traditionele ojek (motortaxi) en de becak (fietstaxi). De becak is tegenwoordig vooral een toeristische attractie voor korte stukjes in steden als Yogyakarta of Solo. Voor beide opties geldt: spreek altijd duidelijk de prijs af voordat je instapt.
Taxi’s
Reguliere taxi's zijn ruim beschikbaar in de grotere steden en op luchthavens. Blue Bird is veruit de meest betrouwbare taximaatschappij van Indonesië. De chauffeurs gebruiken altijd netjes de meter, de auto's zijn schoon en de service is goed. Vermijd onbekende taxibedrijfjes of chauffeurs die je bij de aankomsthal aanklampen met "transport, transport". Dit zijn vaak ongeautoriseerde rijders die torenhoge vaste prijzen rekenen.
Ride-hailing apps hebben het lokale vervoer in Indonesië de afgelopen jaren compleet getransformeerd. Gojek en Grab zijn onmisbaar. Je bestelt hiermee niet alleen auto's, maar ook scooters (Gojek Ride / GrabBike). Achterop een scooter springen is de snelste manier om door het vastgelopen verkeer van steden als Jakarta of Denpasar te snijden. De prijs staat vooraf vast in de app, wat eindeloze onderhandelingen op straat overbodig maakt.
In sommige toeristische gebieden, zoals delen van Bali (bijvoorbeeld Canggu, Ubud en Uluwatu), heerst een sterke lokale taximaffia. Zij verbieden de toegang voor Gojek- en Grab-chauffeurs. Je ziet hier vaak borden met "No Gojek allowed". Je kunt je daar wel laten afzetten, maar voor de terugweg ben je vaak aangewezen op de duurdere lokale chauffeurs of moet je een stuk buiten de 'rode zone' lopen om een rit via de app te bestellen.
Huurvervoer
Het huren van een scooter is voor veel reizigers de ultieme manier om eilanden als Bali, Lombok, Nusa Penida en Flores te verkennen. Het geeft je de vrijheid om buiten de gebaande paden te treden. Scooterverhuur is overal te vinden en kost vaak niet meer dan een paar euro per dag. Controleer altijd vooraf de remmen, de banden en maak foto's van bestaande schade.
Een auto huren om zelf te rijden is in Indonesië sterk af te raden vanwege het chaotische verkeer, de ongeschreven verkeersregels en het feit dat men links rijdt. Als je een auto nodig hebt, bijvoorbeeld voor een dagtrip met een groep, huur je deze vrijwel altijd inclusief chauffeur. Dit kost vaak rond de veertig tot zestig euro voor een hele dag en bespaart je een hoop stress.
Om legaal een scooter te besturen in Indonesië heb je een motorrijbewijs en een Internationaal Rijbewijs (IRB) nodig. Een autorijbewijs is niet voldoende. De politie controleert hier in toeristische gebieden streng op en deelt flinke boetes uit. Belangrijker nog: als je een ongeluk krijgt zonder geldig motorrijbewijs, dekt je reisverzekering de medische kosten niet.
Kortingspassen
Indonesië kent geen nationale vervoerspassen voor toeristen, zoals een Eurail-pas of een algemene buspas. Je koopt simpelweg losse tickets voor elke rit. De beste manier om op vervoerskosten te besparen, is door lokaal vervoer te gebruiken en binnenlandse vluchten of langeafstandstreinen ruim van tevoren te boeken via apps als Traveloka. Ook bieden Gojek en Grab regelmatig in-app promoties en kortingsvouchers aan als je hun eigen digitale portemonnee (Gopay of OVO) gebruikt in plaats van contant geld.