Praktisch

Een reis naar Indonesië vraagt om wat voorbereiding, zeker als je meerdere eilanden gaat combineren of langer wegblijft. Hoewel het land ontzettend toegankelijk is voor backpackers, zijn er specifieke regels rondom visa, douane en lokale gebruiken waar je rekening mee moet houden. Met de juiste documenten op zak en kennis van de lokale etiquette reis je een stuk relaxter door deze enorme archipel.

Visum & grensformaliteiten

Reizigers met een Nederlands of Belgisch paspoort hebben een visum nodig voor Indonesië. Veruit de meeste backpackers maken gebruik van het Visa on Arrival (VoA). Dit visum kost 500.000 Indonesische roepia, is 30 dagen geldig en kan eenmalig met nog eens 30 dagen worden verlengd. Je kunt dit visum fysiek op de luchthaven kopen, maar het is veel slimmer om vooraf de elektronische variant (e-VoA) aan te vragen via de officiële website van de Indonesische immigratiedienst. Dit scheelt je enorm veel wachttijd na een lange vlucht.

Naast je visum is het invullen van een elektronische douaneverklaring (e-CD) verplicht. Dit kan vanaf drie dagen voor aankomst. Na het invullen krijg je een QR-code die je bij de douane moet scannen.

Vliegmaatschappijen checken bij het inchecken vrijwel altijd of je een uitreisticket hebt. Zorg dat je een vlucht of bootticket het land uit kunt laten zien binnen de geldigheid van je visum, anders loop je het risico dat je niet aan boord mag.

Blijf je langer dan 60 dagen? Dan is het B211A-visum een optie. Dit visum is standaard 60 dagen geldig en kan tweemaal worden verlengd tot een maximum van 180 dagen. Voor de aanvraag hiervan schakelen de meeste reizigers een lokaal visumbureau in, omdat het proces vrij bureaucratisch is.

Paspoort & documenten

Je paspoort moet bij aankomst in Indonesië nog minimaal zes maanden geldig zijn en minstens één lege visumpagina bevatten. De Indonesische douane is hier extreem streng in; is je paspoort korter geldig, dan word je onherroepelijk teruggestuurd.

Als je van plan bent om een scooter te huren – wat op eilanden als Bali, Lombok en Nusa Penida de standaard manier van vervoer is – heb je een internationaal rijbewijs nodig. Deze haal je in Nederland bij de ANWB. Let op: formeel heb je in Indonesië een motorrijbewijs nodig om een scooter te besturen. Zonder motorstempel in je internationale rijbewijs rijd je eigenlijk illegaal rond, wat problemen oplevert met je reisverzekering bij een ongeval. In de praktijk vraagt de verhuurder hier zelden naar, maar de politie deelt bij controles wel flinke boetes uit.

Internet & communicatie

Wifi is in vrijwel elk hostel, guesthouse en warung te vinden, maar een lokale simkaart is onmisbaar. Je hebt mobiel internet nodig om een taxi via Grab of Gojek te bestellen, de weg te vinden via Google Maps of accommodaties te boeken terwijl je onderweg bent.

Indonesië heeft een strenge wetgeving rondom het registreren van telefoons (IMEI-registratie). Koop je een zogenoemde 'tourist SIM', dan registreert de verkoper je paspoort en het IMEI-nummer van je telefoon. Deze simkaarten werken maximaal 90 dagen. Blijf je langer, dan moet je jouw telefoon officieel invoeren en belasting betalen, wat een duur grapje kan zijn. Telkomsel heeft veruit de beste dekking, zeker als je buiten Bali en Java reist. XL Axiata en Smartfren zijn goedkopere alternatieven, maar laten je op afgelegen plekken sneller in de steek.

Hieronder vind je een indicatie van veelgebruikte toeristenbundels. Let op: prijzen verschillen sterk afhankelijk van waar je de simkaart koopt. Op de luchthaven betaal je standaard de hoofdprijs; koop je hem in een lokaal winkeltje, dan ben je veel goedkoper uit.

Een eSIM via een app als Airalo is een makkelijk alternatief als je direct bij landing online wil zijn en geen zin hebt in gedoe met fysieke kaartjes. Dit is wel aanzienlijk duurder dan een lokale simkaart en de databundels zijn kleiner.

Elektriciteit

In Indonesië is de netspanning 230 volt en gebruikt men de Europese stopcontacten (type C en F). Je hebt als Nederlandse of Belgische reiziger dus geen wereldstekker nodig. Stroomuitval komt op de kleinere eilanden, zoals de Gili's of in de jungle van Sumatra, nog regelmatig voor. Een goede powerbank is dan ook een must in je backpack.

Veiligheid

Indonesië is over het algemeen een veilige bestemming voor backpackers. Het grootste risico loop je niet door criminaliteit, maar in het verkeer. De wegen zijn chaotisch en regels worden meer gezien als suggesties. Draag altijd een helm als je op een scooter stapt.

Kleine criminaliteit zoals tassenrollen en het stelen van telefoons uit de handen van toeristen op scooters komt helaas wel voor, vooral in drukke gebieden zoals Kuta, Canggu en Jakarta. Natuurrampen zoals aardbevingen komen in deze regio regelmatig voor. Het is verstandig om de app van de lokale meteorologische dienst (BMKG) te downloaden voor directe waarschuwingen.

Gezondheid

Een goede medische voorbereiding is belangrijk. Vaccinaties tegen DTP en Hepatitis A worden sterk aangeraden, net als buiktyfus als je langer dan twee weken gaat. De welbekende 'Bali belly' (voedselvergiftiging) treft veel reizigers. Zorg dat je altijd ORS en loperamide bij je hebt.

Kraanwater is nergens in Indonesië drinkbaar. Koop flessen water of, nog beter voor het milieu, gebruik een fles met een goed waterfilter. Muggen zijn niet alleen hinderlijk, maar dragen ook ziektes over. Dengue (knokkelkoorts) komt in het hele land voor, vooral in het regenseizoen. Malaria is in toeristische gebieden zoals Bali en Java zeldzaam, maar in delen van Sumatra, Flores en Papua wel een reëel risico. Smeer je overdag en in de schemering goed in met een sterk DEET-product.

Cultuur & etiquette

Indonesië is een enorm divers land met honderden bevolkingsgroepen en religies. Het overgrote deel van het land is islamitisch. Bali is de grote uitzondering met een hindoeïstische meerderheid, terwijl je in delen van Flores, Sulawesi en Papua vooral christelijke gemeenschappen vindt. Deze diversiteit vereist flexibiliteit van jou als reiziger.

Buiten de toeristische stranden wordt bescheiden kleding enorm gewaardeerd. Bedek je schouders en knieën als je door dorpen loopt, en dit is absoluut verplicht als je tempels of moskeeën bezoekt. In Indonesië wordt de linkerhand als onrein beschouwd. Gebruik dus altijd je rechterhand om iets aan te pakken, te betalen of te eten. Wijs ook nooit naar mensen of dingen met je wijsvinger; Indonesiërs gebruiken hiervoor hun duim terwijl ze hun hand lichtjes tot een vuist maken.

Houd bij het plannen van je reis rekening met religieuze feestdagen. Tijdens de ramadan zijn veel eetkrakampjes in islamitische gebieden overdag gesloten en kan vervoer anders lopen. Op Bali ligt het hele eiland 24 uur plat tijdens Nyepi (de Dag van de Stilte). Niemand mag de straat op, lichten moeten uit en zelfs de luchthaven sluit volledig.

Taal

De officiële voertaal is Bahasa Indonesia. Dit is voor reizigers een van de makkelijkste talen ter wereld om een beetje op te pikken. Er zijn geen ingewikkelde werkwoordsvervoegingen of tijden, en je spreekt de woorden uit zoals je ze schrijft.

In toeristische gebieden spreken de meeste locals, zeker de jongere generatie, prima Engels. Zodra je echter de gebaande paden verlaat of bij lokale warungs gaat eten, kom je met Engels vaak niet ver. Het leren van een handjevol Indonesische woorden breekt direct het ijs. Locals reageren vaak ontzettend enthousiast als je de moeite neemt om in hun taal te groeten.

Een paar onmisbare woorden: Terima kasih = Dankjewel Sama sama = Graag gedaan Selamat pagi = Goedemorgen Berapa? = Hoeveel kost dit? Enak = Lekker (gebruik dit na een maaltijd en je krijgt gegarandeerd een grote glimlach)

LGBTQ+ & vrouwen

Voor solo reizende vrouwen is Indonesië een comfortabele en veilige bestemming. Mannen kunnen op straat roepen of staren, wat vervelend is, maar het wordt zelden agressief. Het helpt enorm om buiten de westerse bubbels (zoals Canggu of Uluwatu) bescheiden kleding te dragen. Dit voorkomt niet alleen ongewenste aandacht, maar toont ook respect voor de lokale normen. Een praktische tip: tampons zijn buiten de grote steden en toeristische supermarkten op Bali erg lastig te vinden. Neem voldoende voorraad mee of stap over op een menstruatiecup.

Voor LGBTQ+ reizigers ligt de situatie gecompliceerder. Indonesië is een conservatief land. Homoseksualiteit is in de meeste provincies niet illegaal, met uitzondering van de provincie Atjeh waar de sharia-wetgeving geldt, maar het wordt maatschappelijk niet geaccepteerd. Openlijke affectie tussen mensen van hetzelfde geslacht trekt negatieve aandacht en kan tot problemen leiden. Discretie is in het hele land het sleutelwoord. Bali vormt hierop een kleine uitzondering; hier is de sfeer veel toleranter en vind je in plaatsen als Seminyak zelfs een bescheiden gay scene. Toch is ook hier terughoudendheid buiten de uitgaansgelegenheden aan te raden.