Colombia is een immens land met een landschap dat wordt gedomineerd door het Andesgebergte, dichte oerwouden en uitgestrekte kustlijnen. Dit maakt reizen van A naar B vaak een avontuur op zich, waarbij afstanden in kilometers weinig zeggen over de daadwerkelijke reistijd. Gelukkig is het transportnetwerk goed georganiseerd en heb je als backpacker volop keuze uit comfortabele langeafstandsbussen, betaalbare binnenlandse vluchten en lokaal vervoer zoals de iconische chiva's.
Openbaar vervoer
Het openbaar vervoer is de levensader van Colombia. Treinen rijden er nauwelijks voor passagiers, wat betekent dat vrijwel al het reizen over land via de weg gebeurt. Elke stad en vrijwel elk groter dorp heeft een 'Terminal de Transporte', vaak gelegen aan de rand van het centrum. Hier verzamelen alle busmaatschappijen zich onder één dak. Het systeem werkt vrij intuïtief: je loopt naar binnen, zoekt het loket van de maatschappij die naar jouw bestemming rijdt, vergelijkt eventueel wat prijzen en koopt je ticket.
Voor kortere ritten tussen dorpen vertrekken bussen of busjes vaak pas als ze vol zitten. Je zult regelmatig meemaken dat de bijrijder uit het raam hangt en luidkeels de bestemming roept om de laatste lege stoelen te vullen. Houd er rekening mee dat dienstregelingen op deze kortere trajecten eerder een richtlijn zijn dan een harde belofte. Flexibiliteit is de sleutel tot ontspannen reizen in Colombia.
Lange afstanden
Omdat Colombia zo groot is en de bergwegen vol kronkels en hoogteverschillen zitten, duren reizen over land vaak lang. Een rit van Bogota naar Medellin of van Medellin naar de Caribische kust neemt al snel tien tot vijftien uur in beslag. Je zult daarom regelmatig moeten afwegen of je tijd of geld wilt besparen.
Langeafstandsbussen
Voor de echt lange ritten zetten maatschappijen zoals Expreso Brasilia, Copetran en Bolivariano uitstekende bussen in. Je hebt de keuze uit standaardbussen en luxe varianten met stoelen die bijna volledig plat kunnen, vaak aangeduid als 'cama' of 'premium'. Deze bussen hebben meestal wifi (die wisselvallig werkt), stopcontacten en een toilet. Een berucht kenmerk van Colombiaanse nachtbussen is de airconditioning. Deze staat standaard op standje vrieskist, dus een dikke trui, lange broek en soms zelfs een slaapzak in je handbagage is absoluut noodzakelijk. De wegen door het Andesgebergte zijn bovendien bochtig; reispilletjes zijn aan te raden als je snel wagenziek wordt.
Binnenlandse vluchten
Als een busrit van vijftien uur je niet aanspreekt, bieden binnenlandse vluchten een uitstekend alternatief. Colombia heeft een sterk netwerk van regionale en nationale luchthavens. Budgetmaatschappijen zoals Wingo en Clic Air, maar ook grotere spelers zoals Avianca en LATAM, bieden vaak tickets aan die nauwelijks duurder zijn dan een luxe busticket, mits je op tijd boekt. Houd bij budgetmaatschappijen wel rekening met strenge regels rondom bagage. Voor een grote backpack betaal je vrijwel altijd een flinke toeslag. Let ook goed op vanaf welk vliegveld je vertrekt, want steden als Medellin hebben meerdere luchthavens waarbij de budgetvluchten vaak vanaf de meer afgelegen terminals vertrekken.
Boek je bus- of vliegtickets rondom nationale feestdagen (puentes) en in de Semana Santa (paasweek) altijd ruim van tevoren. Heel Colombia reist tijdens deze periodes, waardoor prijzen flink stijgen en stoelen snel uitverkocht raken.
Lokaal vervoer
Binnen de steden en tussen nabijgelegen dorpen is het vervoer divers en kleurrijk. In grote steden vind je uitgebreide bussystemen. Bogota maakt gebruik van de TransMilenio, een netwerk van snelle, lange rode bussen met eigen rijbanen. Medellin is de trots van het land met een brandschone bovengrondse metro en een indrukwekkend systeem van kabelbanen (metrocables) die de steile, hoger gelegen wijken met de vallei verbinden. Voor deze systemen koop je een oplaadbare kaart op het station.
In kleinere steden en dorpen domineren de 'busetas' (kleine stadsbusjes) en 'colectivos' (gedeelde busjes of jeeps). Deze hebben vaak geen vaste haltes. Je steekt simpelweg je hand op om ze te laten stoppen en roept "¡por favor!" of "¡la parada!" naar de chauffeur als je eruit wilt. Betalen doe je contant bij het uitstappen.
In landelijke gebieden kom je ook de 'chiva' tegen: een felgekleurde, open houten bus die vaak tot de nok toe gevuld is met mensen, goederen en landbouwproducten. Het is niet het meest comfortabele vervoermiddel, maar wel een onmisbare Colombiaanse ervaring. Verder zijn mototaxi's in kleinere dorpen en aan de kust heel gangbaar voor korte ritjes, al vereist dit wel dat je comfortabel achterop een motor durft te zitten in chaotisch verkeer.
Taxi’s
De bekende gele taxi's rijden overal in Colombia, maar de manier waarop je ze gebruikt vereist wat oplettendheid. Het wordt doorgaans sterk afgeraden om op straat zomaar een taxi aan te houden, vooral 's avonds en in grote steden zoals Bogota, Cali en Medellin. Dit heeft te maken met het risico op de 'paseo millonario', een vorm van express-ontvoering waarbij je onder dwang geld moet pinnen.
De veiligste manier om een taxi of rit te regelen is via apps. Uber, Cabify, InDrive en Didi worden massaal gebruikt en zijn over het algemeen zeer betrouwbaar. Bij deze apps weet je vooraf de prijs en zijn de gegevens van de chauffeur geregistreerd. Een interessante nuance is dat Uber in Colombia in een juridisch grijs gebied opereert. Het is daarom niet ongewoon dat een Uber-chauffeur je vraagt om voorin te gaan zitten, zodat het lijkt alsof jullie vrienden zijn en hij geen problemen krijgt met de reguliere taxipolitie. In kleinere dorpen waar geen apps werken, kun je je hostel of restaurant vragen om een betrouwbare taxi voor je te bellen.
Spreek in reguliere taxi's zonder meter altijd vooraf duidelijk de prijs af. Als er wel een meter is (zoals in Bogota), controleer dan of deze wordt aangezet en vraag bij twijfel om de officiële tariefkaart (la planilla) die de chauffeur verplicht bij zich moet hebben.
Huurvervoer
Zelf een auto huren is in Colombia minder gebruikelijk voor backpackers dan in bijvoorbeeld Midden-Amerika of Zuid-Afrika. Het verkeer in de steden is ronduit hectisch, de regels worden losjes geïnterpreteerd en de wegen buiten de gebaande paden kunnen onverwacht in slechte staat verkeren. Bovendien maken hoge 'drop-off' kosten het financieel onaantrekkelijk om een auto in de ene stad op te halen en in een andere achter te laten. Als je toch een roadtrip overweegt, wees dan voorbereid op agressief inhaalgedrag van vrachtwagens in de bergen en vermijd rijden in het donker vanwege onverlichte wegen en veiligheidsrisico's in afgelegen gebieden.
Het huren van een scooter of motor is populairder, maar beperkt zich vooral tot specifieke regio's. Op eilanden zoals San Andrés en Providencia is een gehuurde golfkar of scooter het ideale vervoermiddel om de kustlijn te verkennen. Ook in rustigere regio's rondom Salento of Jardín kun je motoren huren om zelfstandig de koffieplantages op te zoeken. Check altijd vooraf de staat van de remmen en het profiel van de banden, want het onderhoud laat bij lokale verhuurders nog wel eens te wensen over.
Kortingspassen
In tegenstelling tot landen met een uitgebreid spoornetwerk, kent Colombia geen nationale kortingspassen voor het openbaar vervoer of speciale toeristentickets. Je betaalt elke rit los en 'pay-as-you-go' is de standaard. Wel kun je als budgetreiziger besparen door slim te plannen en de juiste tools te gebruiken.
Voor het boeken van langeafstandsbussen is de website en app RedBus ontzettend handig. Hier kun je niet alleen vertrektijden en maatschappijen vergelijken, maar ze bieden ook regelmatig kortingscodes aan voor nieuwe gebruikers of tijdens actieperiodes. Daarnaast loont het soms om direct bij de terminal te onderhandelen als je met een groepje reist. Bij de kleinere, lokale busmaatschappijen is de prijs aan het loket niet altijd in steen gebeiteld. Vraag simpelweg of er iets van de prijs af kan als je drie of vier tickets tegelijk koopt. Bij de grote luxemaatschappijen en luchtvaartmaatschappijen staan de prijzen uiteraard wel vast.