Colombia heeft de afgelopen decennia een enorme transformatie doorgemaakt en is toegankelijker dan ooit voor backpackers. Toch blijft het een bestemming waar je bewuster moet reizen dan in veel delen van Zuidoost-Azië of Europa. De veiligheidssituatie verschilt sterk per regio en zelfs per wijk, waardoor gezond verstand en een goede voorbereiding cruciaal zijn. Met de juiste voorzorgsmaatregelen is een reis door Colombia echter prima te doen en ontzettend de moeite waard.
Algemene veiligheid
De sleutel tot veilig reizen in Colombia ligt in de lokale uitdrukking no dar papaya, wat letterlijk 'geef geen papaja' betekent. In de praktijk houdt dit in dat je jezelf geen makkelijk doelwit moet maken. Loop niet te koop met dure telefoons, sieraden of grote camera's en wees je altijd bewust van je omgeving. Colombianen zijn over het algemeen extreem gastvrij en behulpzaam, en zullen je vaak uit zichzelf waarschuwen als je een straat inloopt die niet veilig is. Neem deze adviezen altijd serieus. Hoewel het land de gewelddadige reputatie uit de jaren tachtig en negentig grotendeels van zich af heeft geschud, is opportunistische criminaliteit in de steden nog steeds aan de orde van de dag.
Verdeel je waardevolle spullen als je de straat op gaat. Neem alleen contant geld mee dat je die dag nodig hebt en laat je paspoort en overbodige bankpasjes in een kluisje in je hostel liggen. Neem een kopie van je paspoort mee voor identificatie.
Veiligheid per regio
De veiligheid in Colombia is sterk afhankelijk van waar je je precies bevindt. De toeristische infrastructuur is in veel delen van het land uitstekend, maar er zijn nog altijd gebieden die je als reiziger absoluut moet mijden.
Relatief veilige backpackregio's
De bekende backpackersroute, die steden als Bogotá, Medellín en Cartagena verbindt met plekken als Salento, Minca, Palomino en San Gil, is over het algemeen veilig te bereizen. In de koffieregio (Eje Cafetero) en kleinere bergdorpen hangt vaak een gemoedelijke sfeer waar je ook 's avonds redelijk ontspannen over straat kunt. In de grote steden is de veiligheid sterk wijkgebonden. Zo zijn wijken als El Poblado of Laureles in Medellín relatief veilig, terwijl je het centrum (El Centro) na zonsondergang beter kunt vermijden.
Risicogebieden om te vermijden
Buiten de gebaande paden treden in Colombia brengt grotere risico's met zich mee. Grensgebieden met Venezuela, Ecuador en Panama (zoals de Darién Gap) zijn berucht om smokkel en de aanwezigheid van gewapende groeperingen. Ook departementen als Arauca, grote delen van Chocó, Cauca en Norte de Santander worden sterk afgeraden vanwege aanhoudende conflicten tussen rebellengroepen, paramilitairen en het leger. Verlaat in deze regio's nooit zomaar de hoofdwegen.
Raadpleeg altijd het actuele reisadvies van het Ministerie van Buitenlandse Zaken voordat je je route plant, en vraag in je hostel naar de actuele situatie op de weg als je van plan bent naar een afgelegen gebied te reizen.
Criminaliteit & diefstal
Zakkenrollen en tasjesroof komen veel voor in grote steden en in het openbaar vervoer, zoals de TransMilenio in Bogotá. Een veelgebruikte tactiek is de 'motorroof', waarbij twee personen op een motor langsrijden en een telefoon uit je handen grissen. Gebruik je telefoon daarom bij voorkeur binnen in een winkel of café, en niet aan de rand van de stoep.
Gewapende overvallen komen helaas ook voor, soms zelfs op klaarlichte dag in ogenschijnlijk veilige wijken. Mocht je onverhoopt slachtoffer worden van een overval, verzet je dan absoluut niet. Geef direct je spullen af en ga niet in discussie. De daders zijn vaak gewapend en deinzen er niet voor terug om geweld te gebruiken. Een nep-portemonnee met wat klein briefgeld en vervallen pasjes kan handig zijn om snel te kunnen overhandigen.
Oplichting & toeristenzones
In toeristische hotspots zoals de ommuurde stad van Cartagena of de stranden van Santa Marta zijn straatverkopers vaak erg opdringerig. De oplichting zit hem hier meestal in extreem hoge prijzen voor simpele diensten, zoals een massage op het strand of een oester die ongevraagd in je hand wordt gedrukt. Spreek altijd vooraf een duidelijke prijs af. Een andere bekende truc in steden is de 'nep-politieagent' die in burgerkleding om je paspoort vraagt of wil controleren of je briefgeld vals is. Geef je portemonnee of originele documenten nooit zomaar af en vraag om identificatie of stel voor om naar het dichtstbijzijnde politiebureau te lopen.
Scopolamine (Devil's Breath)
Een zeer serieus gevaar in Colombia is het gebruik van scopolamine, een drogerend poeder dat slachtoffers volledig willoos maakt. Het wordt vaak ingezet bij berovingen. Dit gebeurt regelmatig via datingapps zoals Tinder, waarbij reizigers afspreken met een lokale date die vervolgens een drankje doteert. Het slachtoffer helpt de daders vervolgens zelf om pinrekeningen leeg te halen of een hotelkamer leeg te roven, zonder zich er de volgende dag iets van te herinneren. Accepteer nooit drankjes, sigaretten of kauwgom van vreemden en wees extreem voorzichtig met dates via apps.
Veiligheid voor vrouwen & solo reizigers
Colombia is een populaire bestemming voor solo reizigers en het is goed mogelijk om hier als vrouw alleen rond te reizen, mits je extra waakzaam bent. De cultuur is behoorlijk machismo, wat betekent dat catcalling, staren en ongewenste opmerkingen op straat helaas veel voorkomen. Negeren en resoluut doorlopen is meestal de beste strategie.
Kleed je in steden zoals Bogotá en Medellín wat conservatiever. Colombianen kleden zich in de stad vaak netjes en bedekkend, ondanks de temperatuur. Door niet in strandkleding of extreem korte broeken door een stad te lopen, val je minder op als toerist. Vermijd het om na zonsondergang alleen over straat te lopen, zelfs voor korte afstanden. Neem in plaats daarvan een geregistreerde taxi via een app.
Nachtelijk reizen
Het wordt sterk afgeraden om 's nachts lange busritten te maken, tenzij het gaat om zeer gangbare en veilige routes tussen grote steden (zoals Bogotá naar Medellín of Cali). Op afgelegen wegen is de kans op overvallen door gewapende bendes of guerrillastrijders 's nachts aanzienlijk groter. Daarnaast zijn bergwegen vaak onverlicht en bochtig, wat in combinatie met vermoeide buschauffeurs tot gevaarlijke situaties leidt. Binnenlandse vluchten met maatschappijen als Avianca, LATAM of Wingo zijn in Colombia vaak verrassend goedkoop en een veel veiliger alternatief voor nachtbussen.
In de steden geldt een simpele regel: loop 's nachts niet over straat. Zelfs als je hostel maar drie blokken verderop ligt, is het na negen uur 's avonds veiliger om een taxi of Uber te pakken. Straten die overdag bruisend en veilig voelen, kunnen na sluitingstijd van de winkels compleet uitgestorven en onguur worden.
Verkeer & vervoer
Het verkeer in Colombia is chaotisch, agressief en houdt weinig rekening met voetgangers. Zebrapaden bieden geen garantie dat auto's stoppen, dus kijk altijd goed uit bij het oversteken.
Houd op straat nooit zomaar een taxi aan. De kans op een paseo millonario (waarbij je in de taxi wordt overvallen en gedwongen wordt om bij verschillende pinautomaten geld op te nemen) is aanwezig bij illegale taxi's. Gebruik altijd apps zoals Uber, Cabify of InDrive. Hoewel Uber officieel in een juridisch grijs gebied opereert in Colombia, wordt het massaal gebruikt en is het de veiligste manier van vervoer omdat de rit, de prijs en de chauffeur geregistreerd staan. Ga altijd voorin zitten alsof je een vriend van de chauffeur bent, om problemen met reguliere taxichauffeurs te voorkomen.
Mototaxi's zijn in dorpen en aan de kust een populair en goedkoop vervoersmiddel. Besef wel dat je zelden een helm krijgt, of een helm die totaal geen bescherming biedt. Het gebruik hiervan is op eigen risico en bij een ongeluk dekt je reisverzekering de schade mogelijk niet als je onbeschermd achterop zat.
Politieke spanningen, protesten & grensgebieden
Colombia kent een complexe politieke geschiedenis en sociale onrust steekt regelmatig de kop op. Protesten en stakingen (lokale paros) komen geregeld voor, vooral in Bogotá, Cali en langs grote transportroutes. Deze protesten kunnen vreedzaam beginnen maar escaleren soms in gewelddadige confrontaties met de oproerpolitie (ESMAD). Blijf altijd uit de buurt van demonstraties, maak geen foto's van de politie tijdens rellen en raak niet betrokken bij politieke discussies.
Tijdens grootschalige stakingen kunnen wegen door het hele land geblokkeerd worden, wat busreizen onmogelijk maakt. Dit kan dagen duren. Houd het lokale nieuws in de gaten en pas je plannen aan als er blokkades worden aangekondigd.
Natuurrisico’s
De geografie van Colombia is spectaculair, maar brengt ook natuurrisico's met zich mee. Tijdens het regenseizoen (grofweg april-mei en oktober-november) komen aardverschuivingen en modderstromen regelmatig voor, vooral in bergachtige gebieden zoals de Andes. Dit kan leiden tot afgesloten wegen en levensgevaarlijke situaties voor bussen die langs steile afgronden rijden.
Aan de Caribische kust, met name in en rondom Tayrona National Park, zijn de stromingen in zee verraderlijk sterk. Zwem alleen op plekken waar dit uitdrukkelijk is toegestaan en negeer waarschuwingsvlaggen nooit, want er verdrinken jaarlijks toeristen door muien en onderstromen. In steden op grote hoogte, zoals Bogotá (2.600 meter), kun je in de eerste dagen last krijgen van lichte hoogteziekte. Doe het rustig aan, drink veel water en vermijd overmatig alcoholgebruik tot je geacclimatiseerd bent.
Hulpdiensten & noodgevallen
Mocht je in de problemen komen, dan is het landelijke alarmnummer voor politie, brandweer en ambulance in Colombia 123. In grote steden en toeristische gebieden is vaak speciale toeristenpolitie (Policía de Turismo) aanwezig. Zij dragen herkenbare armbanden, spreken soms een beetje Engels en zijn speciaal getraind om reizigers te helpen bij aangiftes van diefstal, wat je nodig zult hebben voor je reisverzekering.
Zorg dat je het nummer en adres van de Nederlandse of Belgische ambassade in Bogotá in je telefoon hebt staan. Sla ook offline kaarten van je bestemming op in Google Maps, zodat je altijd de weg naar je accommodatie kunt terugvinden, zelfs als je geen bereik hebt of je data op is.