De enorme langgerekte vorm van Vietnam, met ruim zestienhonderd kilometer tussen de noordelijke bergen en de zuidelijke delta, maakt vervoer een cruciaal onderdeel van je reisplanning. Gelukkig beschikt het land over een uitstekende, fijnmazige en bijzonder betaalbare transportinfrastructuur. Van de iconische, met neon verlichte slaapbussen en trage maar sfeervolle nachttreinen tot een vloot aan goedkope binnenlandse vluchten; navigeren door Vietnam is een avontuur op zich. Met de juiste voorkennis verplaats je je soepel, veilig en comfortabel van de ene uithoek naar de andere.
Openbaar vervoer
Het openbaar vervoer in Vietnam is grofweg op te delen in staatsgerunde treinen en een overweldigend aanbod aan private busmaatschappijen. Voor westerse begrippen is het reizen hier extreem goedkoop, maar het vereist wel enige flexibiliteit qua tijdsplanning. Bussen vertrekken vaak pas als ze vol zijn, of stoppen onderweg onophoudelijk om extra vracht of passagiers op te pikken. Treinen rijden volgens een strakker schema, maar de gemiddelde snelheid ligt laag.
Voor het plannen en boeken van openbaar vervoer hoef je tegenwoordig niet meer fysiek naar een rokerig busstation aan de rand van de stad. Platforms zoals Baolau, 12GoAsia en het lokaal zeer populaire Vexere bieden een compleet overzicht van vrijwel alle bus-, trein- en veerbootverbindingen. Je kunt hier direct prijzen vergelijken, stoelen of bedden selecteren en afrekenen met een internationale creditcard. Je ontvangt vervolgens een e-ticket met een QR-code die je simpelweg op je telefoon laat zien bij het instappen. Dit bespaart niet alleen tijd, maar voorkomt ook dat je bij lokale reisbureautjes te veel betaalt voor een matige verbinding. Houd er rekening mee dat de airconditioning in vrijwel al het Vietnamese openbaar vervoer standaard op de vriesstand staat; een trui of dunne slaapzak in je handbagage is geen overbodige luxe.
Lange afstanden
Voor de flinke afstanden tussen de grote provincies ben je aangewezen op drie hoofdopties: de bus, de trein of het vliegtuig. Elke optie heeft zijn eigen charme, prijskaartje en comfortniveau.
Slaapbussen en VIP-cabins
De Vietnamese ‘sleeper bus’ is een berucht en essentieel onderdeel van de backpackervaring. Deze bussen zijn uitgerust met drie rijen stapelbedden (onder en boven) in plaats van reguliere stoelen. Bij het instappen moet je verplicht je schoenen uitdoen en in een plastic tasje stoppen. Voor reizigers langer dan 1,80 meter zijn de standaard slaapbussen krap; je kunt je benen vaak niet volledig strekken in de afgesloten voetenbak. Probeer bij het boeken altijd een bed in de onderste rij in het middenpad te bemachtigen. Bovenin slinger je veel meer heen en weer op de bochtige bergwegen, en de bedden achterin de bus bestaan vaak uit één groot aan elkaar geregen matras waar je schouder aan schouder ligt met vreemden.
De laatste jaren is er een enorme upgrade gaande in het busnetwerk met de introductie van zogenaamde ‘Limousine bussen’ of ‘VIP cabin sleepers’. Voor een paar euro meer krijg je een privécompartiment met een gordijntje, een massagestand in je matras, usb-oplaadpunten, een eigen televisiescherm en, cruciaal, aanzienlijk meer beenruimte. Zeker voor ritten die langer duren dan acht uur, zoals van Hanoi naar Sapa of van Hoi An naar Nha Trang, is deze bescheiden meerprijs de investering dubbel en dwars waard.
De Trein (Reunification Express)
De spoorlijn die Hanoi met Ho Chi Minhstad verbindt, staat bekend als de Reunification Express. Reizen met de trein is aanzienlijk trager en vaak iets duurder dan de bus, maar biedt veel meer veiligheid, bewegingsvrijheid en fantastische uitzichten. Het traject tussen Hué en Da Nang, waarbij de trein zich langzaam over de spectaculaire Hai Van-pas slingert direct langs de steile kustlijn, is een absoluut hoogtepunt dat je vanuit een bus volledig mist.
De treinen kennen vier klassen: harde stoelen (houten bankjes, voornamelijk voor zeer korte lokale ritjes), zachte stoelen (vergelijkbaar met een vliegtuigstoel), harde slapers (zes bedden per cabine) en zachte slapers (vier bedden per cabine). Voor nachtelijke ritten is de zachte slaper de beste keuze. Naast de staatsgerunde wagons (DSVN) worden er op populaire toeristische routes, zoals van Hanoi naar Lao Cai (voor Sapa) of naar Da Nang, particuliere luxewagons aan de trein gekoppeld. Maatschappijen zoals Livitrans, Violette of Laman Express bieden prachtig gerenoveerde cabines met betere matrassen, schoner beddengoed en schone westerse toiletten. Je boekt deze privéwagons eenvoudig via de eerder genoemde online platforms.
Binnenlandse vluchten
Omdat een busrit van noord naar zuid al snel 36 uur duurt, is vliegen voor veel backpackers een welkome sluiproute. De binnenlandse luchtvaartmarkt is hevig concurrerend. Vietnam Airlines is de nationale, traditionele vervoerder met uitstekende service en inclusief ruimbagage. VietJet Air en Bamboo Airways zijn de prijsvechters. Een ticket van Hanoi naar Ho Chi Minhstad of Da Nang kost bij deze budgetmaatschappijen vaak minder dan dertig euro, mits je een paar weken vooruit boekt. Let er wel op dat ruimbagage bij VietJet altijd apart moet worden bijgeboekt en dat de maatschappij berucht is om haar frequente, onaangekondigde vluchtwijzigingen en vertragingen. Plan een vlucht met VietJet daarom liever niet op dezelfde dag als een belangrijke internationale aansluiting.
Lokaal vervoer
Binnen de steden en provincies is de dynamiek van het vervoer totaal anders. Lokale stadsbussen rijden in steden als Hanoi en Ho Chi Minhstad frequent en kosten slechts een paar cent, maar het netwerk is lastig te doorgronden voor buitenstaanders en bussen staan vaak vast in de immense verkeersdrukte.
De traditionele manier om korte afstanden te overbruggen is de ‘xe om’ (letterlijk: motor-omhelzing). Dit zijn onafhankelijke mannen op scooters die op vrijwel elke straathoek wachten op klanten. Ze hebben geen meter, dus je moet vooraf scherp onderhandelen over de prijs. Zorg dat de prijs helder is voordat je achterop stapt, en bevestig of het bedrag voor de hele rit is of (een bekende truc) per persoon.
In historische centra zoals Hué of rondom het Hoan Kiem-meer in Hanoi zie je nog veel cyclo’s (fietstaxi’s waarbij de passagier voorin zit). Dit is puur een toeristische attractie geworden en ongeschikt voor efficiënt vervoer. Hoewel het een fotogenieke manier is om een stad in een traag tempo in je op te nemen, is de cyclo-industrie berucht om agressieve chauffeurs die halverwege de rit plotseling onredelijk hoge bedragen eisen. Spreek altijd een duidelijke prijs, valuta en tijdsduur af.
Voor eilanden en waterrijke gebieden zijn lokale veerboten en speedboten de norm. Zo bereik je Phu Quoc makkelijk via snelle boten (Superdong) vanuit Ha Tien of Rach Gia, en vaar je naar Cat Ba met de ferry vanuit Hai Phong. Deze boten zijn comfortabel, varen stipt op tijd, maar kunnen bij ruwe zee – zeker in de zomer en herfst – onverwacht worden geannuleerd door de havenautoriteiten.
Taxi’s
De traditionele taximarkt in Vietnam is, zeker bij luchthavens en grote treinstations, helaas een slangenkuil van sjoemelende meters en onofficiële chauffeurs. Toch zijn er twee landelijke, uiterst betrouwbare maatschappijen waar je blind op kunt vertrouwen: Mai Linh (groene auto’s) en Vinasun (witte auto’s met groene en rode strepen). De chauffeurs van deze merken dragen een uniform, zetten zonder morren de meter aan en de auto’s zijn in goede staat. Negeer chauffeurs die je op straat actief aanspreken of auto’s die de logo’s van Mai Linh of Vinasun net niet helemaal perfect hebben nagedaan.
Download de app Grab zodra je in Zuidoost-Azië arriveert. Zelfs als je liever een traditionele taxi aanhoudt, kun je in de app direct de route intypen. Je ziet dan de exacte, eerlijke ritprijs voor die specifieke afstand. Zo weet je direct of een meter onrealistisch snel oploopt of dat de vaste prijs die een chauffeur voorstelt oplichterij is.
Tegenwoordig is het gebruik van ride-hailing apps voor de meeste reizigers veruit de makkelijkste optie. Grab is de absolute marktleider in Vietnam, gevolgd door concurrenten als Gojek en Be. Het systeem is briljant: je typt je bestemming in, ziet vooraf de vaste ritprijs, en je hoeft geen woord Vietnamees te spreken om op de juiste plek aan te komen. Je kunt in de app kiezen tussen een auto (GrabCar) of, voor de helft van het geld en vaak twee keer zo snel door het drukke verkeer, een ritje achterop een scooter (GrabBike). De chauffeur heeft altijd een extra helm voor je bij zich. Het koppelen van je westerse creditcard aan de app werkt feilloos, waardoor je niet hoeft te rommelen met wisselgeld langs de kant van een drukke weg.
Huurvervoer
Het huren van eigen vervoer geeft je de ultieme vrijheid om het land in je eigen tempo te verkennen. Hoewel auto’s zonder lokale privéchauffeur niet worden verhuurd aan buitenlanders, is de markt voor tweewielers gigantisch.
Scooters en motoren huren
In vrijwel elk hostel, hotel of lokaal reisbureau kun je een scooter huren. De prijzen variëren van 100.000 tot 200.000 Dong (4 tot 8 euro) per dag voor een standaard automatische scooter, tot aanzienlijk meer voor zware, handgeschakelde motoren. Verhuurders eisen vaak dat je je paspoort als borg achterlaat. Geef hier liever niet aan toe; je paspoort is je belangrijkste reisdocument en je hebt het nodig bij elke nieuwe hotel check-in. Bied altijd eerst een contante borg (meestal rond de 50 tot 100 euro) of een officieel identiteitsbewijs aan.
Check een huurscooter altijd grondig voordat je wegrijdt. Maak foto’s of een video van alle bestaande krassen en deuken om discussies achteraf te voorkomen. Controleer cruciaal de bandenspanning, test of beide remmen vloeiend werken (en niet sponzig aanvoelen) en zorg dat de claxon luid is. In het Vietnamese verkeer communiceer je non-stop via je claxon om aan te geven dat je gaat inhalen; zonder een werkende toeter ben je letterlijk onzichtbaar voor vrachtwagens.
Voor de bergruggen in het noorden, zoals de Ha Giang Loop, is een volledig automatische scooter levensgevaarlijk. De kleine remmen raken op steile afdalingen snel oververhit en kunnen weigeren. Huur voor bergpassen altijd een semi-automatische motor (zoals een Honda Blade) of een volledig handgeschakelde motor, zodat je op de motor kunt afremmen door terug te schakelen. Denk aan de strenge eisen rondom het Internationale Rijbewijs (model 1968), waar de lokale politie streng op controleert, zoals eerder in de praktische sectie besproken.
Fietsen huren
Voor ontspannen dagen is het huren van een fiets een fantastische optie. In steden als Hoi An (waar het oude centrum gemotoriseerd verkeer weert) of Ninh Binh (met zijn vlakke valleien en rijstvelden) is de fiets het ideale vervoersmiddel. Veel homestays en hostels bieden simpele stadsfietsen zelfs gratis of voor nog geen euro per dag aan hun gasten aan. Houd er wel rekening mee dat de Vietnamese zon meedogenloos is en het zadel en de handvatten gloeiend heet kunnen worden als je de fiets onbeschermd parkeert.
Kortingspassen
In tegenstelling tot Europa, kent Vietnam geen uitgebreide of universele kortingspassen voor het openbaar vervoer zoals een Eurail-pas. De dichtstbijzijnde equivalent is het zogenaamde ‘Open Bus Ticket’.
Het concept van het Open Bus Ticket werd ooit bedacht door The Sinh Tourist, een van de oudste reisbureaus van het land. Je koopt één fysiek ticket voor een vast traject, bijvoorbeeld van Ho Chi Minhstad helemaal naar Hanoi, met een aantal vaste stops daartussen (zoals Mui Ne, Da Lat, Nha Trang, Hoi An en Hué). Je mag zelf bepalen hoelang je in elke stad blijft; je hoeft alleen maar 24 uur van tevoren even het kantoor van de busmaatschappij te bellen of binnen te stappen om je stoel voor de volgende etappe te reserveren. Dit ticket is extreem goedkoop, vaak betaal je voor het hele traject minder dan veertig euro.
Hoewel dit aantrekkelijk klinkt voor reizigers met een klein budget, kleven er serieuze nadelen aan. Je zit met een Open Bus Ticket onherroepelijk vast aan de kwaliteit, de dienstregeling en het netwerk van één enkele maatschappij. Als hun bussen verouderd zijn, slechte chauffeurs hebben, of op voor jou onhandige tijden vertrekken, kun je niet zomaar switchen. Bovendien hanteren maatschappijen met dit systeem vaak stops bij dure, afgelegen partnerrestaurants tijdens pauzes. Tegenwoordig is de consensus onder ervaren backpackers dat je dit soort alles-in-één tickets beter kunt mijden. Omdat losse point-to-point tickets via apps als Vexere tegenwoordig zo goedkoop en makkelijk te boeken zijn, levert het boeken van individuele ritten je veel meer vrijheid, betere kwaliteit en uiteindelijk een veel comfortabelere reis op.