Reizen door Marokko is over het algemeen uiterst veilig, maar de compleet andere bacteriële samenstelling, het extreme klimaat en de afwijkende hygiënestandaarden vereisen een proactieve houding. Verreweg de meeste reizigers krijgen hooguit te maken met onschuldige, kortstondige darmklachten, wat onder backpackers ook wel gekscherend de ‘Medina Revenge’ wordt genoemd. Met een gedegen voorbereiding, strategische keuzes bij lokale eettentjes en een slim samengestelde EHBO-set in de rugzak, voorkom je dat fysieke ongemakken de reis onnodig vertragen of verpesten.
Vaccinaties en reisvoorbereiding
Voor een reis naar Marokko zijn wettelijk gezien geen vaccinaties verplicht, tenzij je korter dan zeven dagen voor aankomst in een land bent geweest waar gele koorts heerst. Desondanks adviseren internationale gezondheidsinstanties ten stelligste om je te laten inenten tegen DTP (Difterie, Tetanus en Polio) en Hepatitis A (besmettelijke geelzucht). Omdat Hepatitis A wordt overgedragen via besmet voedsel en water, is dit voor budgetreizigers die veel op straat eten een absolute prioriteit. Malaria komt in Marokko niet voor, dus malariapillen kunnen thuisblijven, al is een goede muggenspray met DEET in de oases en kustgebieden geen overbodige luxe.
Wie van plan is om langdurig en diep off the beaten track te reizen, bergbeklimmingen te maken of veel in contact komt met dieren, doet er verstandig aan een preventieve rabiësvaccinatie (hondsdolheid) te overwegen. De medische infrastructuur in afgelegen dorpen is nihil, waardoor het tijdig halen van antiserum na een beet een onmogelijke logistieke opgave kan worden. Zorg er in alle gevallen voor dat je een basis EHBO-set meeneemt met daarin blarenpleisters, ontsmettingsmiddel, een tekentang, pijnstillers, diarreeremmers (Loperamide) en rehydratatiezout (O.R.S.).
Kraanwater en hydratatie
Het drinken van ongekookt kraanwater is in Marokko de absolute hoofdoorzaak van problemen bij westerse toeristen. Hoewel het waternetwerk in steden als Casablanca en Rabat sterk gezuiverd en zwaar gechloreerd is (wat de lokale bevolking probleemloos drinkt), bevat het nog steeds sporen en micro-organismen waar een westerse maag vrijwel direct op reageert met hevige krampen. Drink overal uitsluitend gebotteld water. Let er bij aankoop op straat altijd goed op of de verzegeling van de plastic dop nog intact is; sommige gewiekste verkopers vullen lege flessen bij met de tuinslang en verkopen ze opnieuw.
Om de enorme afvalberg van plastic waterflessen in Marokko niet verder te laten groeien, is de aanschaf van een hoogwaardige waterfilterfles (zoals de Grayl Geopress of een Lifestraw) de allerbeste investering voor je reis. Hiermee pers je virussen, bacteriën en zware metalen binnen tien seconden uit het kraanwater of uit modderige bergstroompjes in de Atlas, waardoor je altijd veilig, gratis en ecologisch verantwoord drinkwater voorhanden hebt.
Wees daarnaast uiterst alert op indirecte consumptie van kraanwater. IJsblokjes in frisdrank of versgeperst vruchtensap zijn in lokale eethuisjes en op markten vrijwel altijd gemaakt van bevroren kraanwater. Bestel drankjes standaard zonder ijs (“sans glaçons, s’il vous plaît”). Ook het tandenpoetsen kun je, zeker in het landelijke zuiden en in de woestijn, voor de zekerheid het beste doen met gefilterd water of mineraalwater uit een fles.
Voedselveiligheid en reizigersdiarree
De Marokkaanse straatcultuur is een culinair paradijs, maar vraagt om slimme keuzes. De klassieke backpackersregel luidt: “Boil it, cook it, peel it, or forget it”. Een dampende tajine die urenlang heeft geprutteld en rechtstreeks van het vuur op tafel belandt, is bacteriologisch gezien volkomen veilig. De extreme verhitting doodt alle mogelijke ziekteverwekkers. Hetzelfde geldt voor lamsvlees of kipspiesjes die direct voor je neus op een roodgloeiende houtskoolgrill worden bereid. Eet bij voorkeur op plekken waar het druk is met lokale families; een hoge omloopsnelheid garandeert dat de ingrediënten vers zijn en vlees niet de hele dag ongekoeld in de hitte heeft gelegen.
Het werkelijke gevaar zit verscholen in de koude bijgerechten. Vermijd rauwe groentesalades (zoals de beroemde mix van tomaat, ui en komkommer) bij goedkope straattentjes en budgethostels volledig. Deze groenten worden gewassen in het lokale kraanwater. Kies in plaats daarvan altijd voor de veilige, gegaarde salades zoals Zaalouk (auberginepuree) of Taktouka (gegrilde paprika).
Mocht je ondanks alle voorzorgsmaatregelen toch getroffen worden door reizigersdiarree, raak dan niet direct in paniek. In de meeste gevallen gaat het om een onschuldige bacteriële infectie die na 24 tot 48 uur vanzelf overgaat. Het belangrijkste is om uitdroging te voorkomen. Drink aanzienlijk meer water dan normaal en meng dit met O.R.S.-poeder om je zouten en mineralen aan te vullen. Gebruik diarreeremmers (Loperamide) uitsluitend als je noodgedwongen moet reizen (bijvoorbeeld voor een lange busrit); in alle andere gevallen is het beter om de bacterie het lichaam op natuurlijke wijze te laten verlaten. Blijft de diarree langer dan drie dagen aanhouden of gaat deze gepaard met hoge koorts of bloed, raadpleeg dan onmiddellijk een arts.
Zon, hitte en woestijnklimaat
Een onderschat gezondheidsrisico in Marokko is de zon, in combinatie met het extreem lage vochtgehalte in de lucht. Zeker van april tot en met oktober is de hitte in het binnenland (zoals in Marrakech en Fez) en het zuiden meedogenloos. Omdat de hitte droog is, merk je vaak niet hoeveel liter vocht je verliest door transpiratie, omdat het zweet direct verdampt. Een zonnesteek en zware uitdroging liggen hierdoor constant op de loer.
Draag altijd een hoed of pet ter bescherming van je nek en gezicht, gebruik een zonnebrandcrème met een hoge factor en pas het reistempo aan. Het is geen toeval dat de straten in het binnenland tussen 13:00 en 16:00 uur uitgestorven zijn; de lokale bevolking trekt zich dan terug in de schaduw. Doe hetzelfde en bewaar wandelingen en zware expedities voor de vroege ochtend of de late namiddag. In de Sahara en de zuidelijke valleien kunnen bovendien plotselinge zandstormen (chergui) opsteken, die extreem hete, stoffige wind met zich meebrengen. Een lichte sjaal (cheche) om je mond en neus te bedekken is op zulke momenten essentieel om te voorkomen dat je luchtwegen geïrriteerd raken.
Zwerfdieren en rabiës
De medina’s wemelen van de zwerfkatten die op zoek zijn naar restjes bij de vismarkten, en in het buitengebied en langs de kust zwerven talloze hondenroedels. Hoewel ze er vaak fotogeniek en soms zelfs aanhankelijk uitzien, is de omgang met deze dieren niet zonder risico. Rabiës (hondsdolheid) is endemisch in Marokko en de ziekte is zonder tijdige behandeling honderd procent dodelijk. Aai, voer en speel niet met zwerfdieren.
Mocht je onverhoopt gebeten of gekrabd worden door een hond, kat, ezel of door de berberapen in de bossen rondom Azrou of bij de Ouzoud-watervallen, onderneem dan direct actie. Spoel de wond onmiddellijk een kwartier lang grondig uit met water en veel zeep, ontsmet het met jodium of alcohol en zoek zonder enige vertraging de dichtstbijzijnde privékliniek of een arts op voor een post-expositiebehandeling (antiserum en vaccinaties), ongeacht of de wond groot of klein is.
Apotheken en medische zorg
Voor kleine kwalen, advies over maagproblemen of een simpele verkoudheid kun je in Marokko uitstekend terecht bij de apotheek. Deze ‘Pharmacies’ zijn werkelijk overal te vinden en vallen van grote afstand op door de knipperende, felgroene kruizen aan de gevels. Marokkaanse apothekers zijn buitengewoon goed opgeleid, spreken over het algemeen vloeiend Frans en zijn zeer behulpzaam. Veel medicatie die in Noord-Europa uitsluitend na een doktersbezoek op recept te krijgen is (zoals zwaardere pijnstillers, bepaalde antibiotica of sterke crèmes tegen huidinfecties), wordt in Marokko volkomen legaal over de toonbank verkocht. In elke grote stad is via een rotatiesysteem bovendien altijd minimaal één ‘Pharmacie de Garde’ (nachtapotheek) 24 uur per dag geopend.
Wanneer er sprake is van ernstigere klachten, botbreuken of aanhoudende infecties, mijd dan de zwaar ondergefinancierde en overbelaste publieke ziekenhuizen. Richt je direct tot de privéklinieken (Cliniques privées), die je in alle grote en middelgrote steden (zoals Casablanca, Rabat, Marrakech en Agadir) vindt. De zorg in deze particuliere klinieken voldoet doorgaans aan uitstekende westerse standaarden, met artsen die veelal in Frankrijk zijn opgeleid. De keerzijde is dat je de medische kosten in deze klinieken vrijwel altijd direct en contant of per creditcard moet afrekenen. De rekeningen kunnen bij een korte opname of behandeling razendsnel oplopen tot duizenden euro’s. Een uitgebreide reisverzekering met werelddekking voor medische kosten, inclusief repatriëring, is daarom een fundamentele vereiste voordat je het vliegtuig naar Marokko instapt. Bel in geval van een medische opname altijd direct de alarmcentrale van je verzekeraar; zij kunnen vaak garant staan voor de betaling, zodat jij niet je volledige reisbudget hoeft voor te schieten.